مثلا با باران است اگر سه چهلم بدهد كافى است . ( مسأله 1886 ) اگر شك كند ونداند كه عرف مىگويند با هر دو آبيارى شده يا اين كه مىگويند با دلو ونحو آن آبيارى شده است ، در اين صورت دادن يك بيستم كافى است ، وهم چنين است حال اگر احتمال آن نيز برود كه در عرف بگويند با آب باران آبيارى شده است . ( مسأله 1887 ) اگر گندم وجو وخرما وانگور با آب باران ونهر مشروب شود ، وبه آب دلو ومانند آن محتاج نباشد ولى با آب دلو هم آبيارى شود ، وآب دلو به زياد شدن محصول كمك نكند ، زكات آن ده يك است ، واگر با دلو ومانند آن آبيارى شود وبه آب نهر وباران محتاج نباشد ولى با آب نهر وباران هم مشروب شود وآنها به زياد شدن محصول كمك نكنند ، زكات آن يك بيستم است . ( مسأله 1888 ) اگر زراعتى را با دلو ومانند آن آبيارى كنند ودر زمينى كه پهلوى آنست زراعتى كنند كه از رطوبت آن زمين استفاده نمايد ، ومحتاج به آبيارى نشود ، زكات زراعتى كه با دلو آبيارى شده ، يك بيستم ، وزكات زراعتى كه پهلوى آنست يك دهم مىباشد . ( مسأله 1889 ) مخارجى را كه براي گندم وجو وخرما وانگور كرده است ، نمىتواند از حاصل كسر نموده وملاحظه نصاب نمايد پس چنانچه يكى از آنها پيش از ملاحظه مخارج به ( 288 ) من ( 45 ) مثقال كم برسد بايد زكات آن را بدهد . ( مسأله 1890 ) بذرى را كه به مصرف زراعت رسانده ، چه از خودش باشد ، يا خريده باشد نمىتواند نيز از حاصل كسر كند وسپس ملاحظه نصاب بنمايد ، بلكه نصاب را نسبت به مجموع حاصل بايد ملاحظه نمايد . ( مسأله 1891 ) آنچه كه دولت از عين مال مىگيرد ، زكات آن واجب نيست ، مثلا اگر حاصل زراعت ( 850 ) كيلوگرم باشد ، ودولت ( 50 ) كيلوگرم را به عنوان ماليات بگيرد فقط زكات در ( 800 ) كيلو واجب مىشود . ( مسأله 1892 ) مصارفى كه انسان پيش از تعلق زكات نموده بنابر احتياط