( دهم ) آن كه كسى از جهت اكراه يا اضطرار يا تقيه افطار كند لازم است قضاء نمايد وكفاره واجب نيست . ( مسأله 1698 ) اگر غير آب چيز ديگرى را در دهان ببرد وبىاختيار فرو رود يا آب داخل بيني كند وبىاختيار فرو رود ، قضا بر أو واجب نيست . ( مسأله 1699 ) مضمضه زياد براي روزه‌دار مكروه است واگر بعد از مضمضه بخواهد آب دهان را فرو برد ، بهتر آنست كه سه مرتبه آب دهان را بيرون بريزد . ( مسأله 1700 ) اگر انسان بداند كه بواسطة مضمضه بي اختيار آب يا از روى فراموشى وارد گلويش مىشود ، نبايد مضمضه كند . ( مسأله 1701 ) اگر در ماه رمضان ، بعد از تحقيق يقين كند كه صبح نشده ، وكارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده ، قضا لازم نيست . ( مسأله 1702 ) اگر انسان شك كند كه مغرب شده يا نه ، نمىتواند افطار كند ، ولى اگر شك كند كه صبح شده يا نه ، پيش از تحقيق هم مىتواند كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد . احكام روزه قضا ( مسأله 1703 ) اگر ديوانه عاقل شود ، واجب نيست روزه‌هاى وقتي را كه ديوانه بوده قضا نمايد . ( مسأله 1704 ) اگر كافر مسلمان شود ، واجب نيست روزه‌هاى وقتي كه كافر بوده قضا نمايد ، ولى اگر مسلمانى كافر شود ودوباره مسلمان گردد ، روزه‌هاى وقتي را كه كافر بوده بايد قضا نمايد . ( مسأله 1705 ) روزه‌اى كه از انسان بواسطة مستى فوت شده ، بايد قضا نمايد ، اگر چه چيزى را كه بواسطة آن مست شده ، براي معالجه خورده باشد . ( مسأله 1706 ) اگر براي عذرى چند روز روزه نگيرد ، وبعد شك كند كه چه وقت عذر أو بر طرف شده ، واجب نيست مقدار بيشترى را كه احتمال