( مسأله 1655 ) : اگر مرض كسى چند سال طول بكشد ، پس از بهبودى بايد قضاى روزه رمضان آخر را بگيرد وبراي هر روز از سالهاى پيش يك مد طعام به فقير بدهد . ( مسأله 1656 ) : كسى كه بايد براي هر روز يك مد طعام به فقير بدهد ، مىتواند كفاره چند روز را به يك فقير بدهد . ( مسأله 1657 ) : اگر قضاى روزه ماه رمضان را چند سال تأخير بيندازد بايد قضا را بگيرد وبراي تأخير در سال أول براي هر روز يك مد طعام به فقير بدهد ، ولى در تأخير چند سال بعدى چيزى بر أو نيست . ( مسأله 1658 ) : اگر روزه ماه رمضان را عمدى نگيرد بايد قضاى آن را بجا آورد ، وبراي هر روز يك بنده آزاد كند ، يا دو ماه روزه بگيرد ، يا به شصت فقير طعام بدهد . وچنانچه تا رمضان آينده قضاى آن روزه را نگيرد ، براي هر روز يك مد طعام نيز كفاره بدهد . ( مسأله 1659 ) : اگر روزه ماه رمضان را عمدى نگيرد ودر روز چند بار جماع يا استمناء كند ، كفاره هم مكرر مىشود ; ولى اگر چند بار مبطل ديگرى را انجام دهد يك كفاره كافى است ، مانند اين كه چند بار غذا بخورد . ( مسأله 1660 ) : پس از مرگ پدر وهم چنين مادر بنابر احتياط لازم ، پسر بزرگتر بايد قضاى روزه أو را به تفصيلي كه در بحث نماز ( ص 246 ) گذشت بگيرد . ( مسأله 1661 ) : اگر پدر ويا بنابر احتياط لازم مادر ، غير از روزه ماه رمضان روزه واجب ديگرى را مانند روزه نذر نگرفته باشد ، احتياط واجب آن است كه پسر بزرگتر قضا نمايد ، واگر پسر بزرگتر قضا نكرد احتياطا ساير فرزندان قضا نمايند ، ولى اگر براي روزه اى أجير شده ونگرفته باشد قضاى آن بر پسر بزرگ لازم نيست ، اما اگر اجرت را گرفته ، بايد ورثه از عهده بر آيند . مسائل روزه در سفر ( مسأله 1662 ) : مسافري كه بايد نمازهاى چهار ركعتي را در سفر دو ركعت