العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )
362
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )
ضامن اجرتند . اگر بند از پاى حيوان برداشت و گريخت ضامن است همچنين بنده ديوانه و اين مسأله غير آن است كه حيوان خود آزاد بود مالكش را نگاهداشتند تا حيوان گريخت و اگر يكى در خانه ديگرى را گشود و ديگرى مال او را دزديد دزد ضامن است نه باز كنندهء در مگر دزد مامور او باشد . اگر مسلمانى خوك يا شراب از ذمى كه آنها را پنهان داشته غصب كند ضامن است و اگر از مسلمان يا ذمى كه پنهان نكرده غصب كرد ضامن نيست . مال غصب را بايد به صاحبش برگردانيد و اگر عيب كرده تاوان بايد داد و اگر عين مال را نتوان برگردانيد به اين كه تلف شده يا جائى افتاده باشد مانند دريا كه دست يافتن به آن ممكن نيست ، مثل آن را و اگر مثل ممكن نشود قيمت آن را بايد داد . اگر جنس قيمى باشد ( و ما معنى مثلى و قيمى را در بيع گفتيم صفحه 244 ) بعضى گويند اعلى القيم يعنى گرانتر قيمتى كه اين جنس از زمان غصب تا زمان ادا داشته است بايد داد و اگر مثلى باشد و مثل آن يافت نشود قيمت آن روز را بايد داد كه به مالك ادا مىكند و قول صحيح در قيمى آن است كه اگر فزونى