العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )

715

تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )

شهادت فاسق پذيرفته نيست چون در شهادت شرط عدالت كرديم . فاسق كسى است كه معصيت خدا كند در مقابل آن كه پرهيزكار باشد اين هر دو صفت ملكه است يعنى عادت راسخ و آن كه تازه به بلوغ رسيده و هيچ يك از دو صفت راسخ و ثابت در او نيست و احتمال دارد مرتكب گناه شود هر چند براى او اتفاق نيفتاده باشد باز حكم عادل ندارد . عدالت با آن كه صفت نفسانى و باطنى است آن را را به ظاهر اعمال توان شناخت مثل سخا و بخل و عقل و سفاهت و خوش خوئى و غير آن و در حاشيه وسائل ج 18 صفحه 228 نوشته‌ايم كه هر كس ارزش براى آبروى خويشتن قائل نباشد و حرمت عرض خود نگاه ندارد و اعمالى از او بينيم كه نشانه وقاحت و بىپروايى از رسوايى باشد يا دلالت سفاهت كند مانند لباس نامناسب پوشيدن و برهنه ميان مردم ظاهر شدن و چانه زدن در معاملات بىارزش و شوخى و خوشطبعى با مردم رذل و نشستن در جائى كه آبروى بريزد نيز شهادتش قبول نمىشود چون خدا فرمود « أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ » و اين گونه مردم ميانهء رو و مستقيم نيستند در آن صفات كه خدا به پسندد و اگر عادت كسى بر تقوى باشد نيز از عدالت بيرون نيست اگر يك بار آلوده شود و توبه كند چون خدا فرمود از گناهان بزرگ و زشت اجتناب كنند مگر لمم ( إِلَّا اللَّمَمَ ) و لمم بمعنى نادر و اتفاقى و شروع بىدوام است . بايد دانست كه چون روايات معتبر عبارت قرآن را تفسير و تقييد كنند بايد مفاد لفظ قرآن را مراعات كرد و با رعايت معنى قرآن به روايات مقيد ساخت نه آن كه لفظ قرآن را بر داشت