ثلث چون منجزات مريض در حكم وصيت است در اين باب . و اگر همه بندگان خويش را آزاد كند و مال ديگر غير آن نداشته باشد ثلث آنها آزاد مىشود به قرعه و اگر به ترتيب آزاد كرده باشد ثلث او از آن كه زودتر آزاد كرده است حساب مىشود و اين حكم در روايات به تواتر رسيده و دليل قول كسانى است كه منجزات مريض را از ثلث مىدانند . اگر وصيت كند بنده آزاد كنند هر گونه بنده كافى است و اگر قيد كند مؤمنه بايد مؤمنه آزاد كند و اگر يافت نشود از سنيان كه ناصبى نباشند و اگر پس از آزاد كردن خلاف آن ظاهر شد باكى نيست و اين توسعه ايست در عتق . منجزات مريض مقصود از منجزات هر گونه معامله تبرعى است كه مال را رايگان از دست بدهد مانند وقف و بخشش و آزاد كردن بنده و فروختن به كمتر از قيمت و صلح محاباتى كه وارث را زيان داشته باشد . چون مريض سخت يا كسى كه به زخم و تصادم مشرف به مرگ شود و اميد از زندگانى ببرد اين گونه معامله كند از ثلث او محسوب مىشود و نزد فقها مانند وصيت است يا خود وصيت است چون وصيت در قرآن اعم است از اين كه نزديك مرگ دستور