عريب بن سعد القرطبي ( مترجم : پاينده )
مقدمة 1
صلة تاريخ الطبري ( دنباله تاريخ طبرى ) ( فارسي )
چنان كه ديديم ، طبرى در متن تاريخ ، حادثات دوران عباسيان را تا به سال سيصد و دوم رسانيد و وعده داد كه اگر فرصتى بود ، حادثات ساليان بعد را نيز بر آن بيفزايد . اما چنان مىنمايد كه در آستانهء هشتاد سالگى محتملاً از كارشكنى حنبليان متعصب كه به خانه نشينى طبرى منجر شد ، اشتر رهوار طبع اين مرد پركار چنان خفته كه هرگز هواى استمرار تلاش نكرده و تا به سال سيصد و دهم كه زنده بود ، چيزى بر متن نيفزوده . بر تاريخ طبرى كه به حق عنوان « تاريخ الكبير » گرفته ، دنباله هاى مكرر افزودهاند كه به سال سيصد و بيستم و كشته شدن مقتدر و خلافت القاهر رسانيده و فارغ از ملاحظات فقيهانهء طبرى ، از واقعات آنزمان نكته ها آورده كه بر چهرهء زشت و احياناً سياه روزگار را خوب نمودار مىكند . متأسفانه در متون اعلام متداول ، يادى از اين نويسندهء نكته ياب نيافتيم و چون ديگر نوسيندگان و گويندگانى كه او لطف گزارشگران زندگى رجال ، محروم ماندهاند وى را از خلال نوشتهاش بايد شناخت . ابوالقاسم پاينده اسفند ماه 1354