دست و دو پاى او را بريد و گردنش را بزد . فصلى كه ضمن آن كاتبان را از آغاز اسلام ياد مىكنيم در روايت هشام و غير هشام هست كه نخستين كس از عربان كه به عربى نوشت حرب بن امية بن عبد شمس بود و نخستين كسى كه به فارسى نوشت بيوراسب بود كه به روزگار ادريس بود و نخستين كسى كه طبقات كاتبان را مرتب كرد و منزلتشان را معين كرد لهراسب پسر كاوغان پسر كيموس بود . حكايت كنند كه پرويز به دبير خويش گفت : « سخن چهار گونه است : پرسش چيزى ، پرسش از چيزى ، فرمان چيزى و خبر از چيزى ، اين اساس گفتارهاست كه اگر پنجمى براى آن بجويند نيابند و اگر يكى از آن بكاهد كامل نباشد . وقتى چيزى خواستى ملايمت كن ، وقتى چيزى پرسيدى توضيح كن ، وقتى فرمان دادى قاطع گوى وقتى خبر دادى دقيق گوى » ابو موسى اشعرى گويد : نخستين كسى كه اما بعد گفت داود بود ، و فصل - الخطاب كه خداى دربارهء او ياد كرده همين بود . هيثم بن عدى گويد : نخستين كس كه اما بعد گفت قس بن ساعده ايادى بود . نام دبيران پيمبر صلى الله عليه و سلم على بن ابى طالب عليه السلام و عثمان بن عفان وحى را مىنوشتند و اگر حضور نداشتند ابى بن كعب و زيد بن ثابت آن را مىنوشتند . خالد بن سعيد بن عاص و معاوية بن ابى سفيان در حضور وى چيزهاى مورد حاجت را مىنوشتند . عبد الله بن ارقم و علاء بن عقبه مطالب مورد نياز ما بين قوم را مىنوشتند . گاه مىشد كه عبد الله بن ارقم از