محمد بن جرير الطبري ( مترجم : پاينده )
2091
تاريخ الطبرى ( فارسي )
« اما بعد : شما به سبب اطاعت و دنباله روى باينجا رسيدهايد « دنيا شما را از كارتان منحرف نكند كه كار اين امت از آن پس كه سه چيز « ميان شما فراهم آيد به بدعتگذارى مىكشد : كامل شدن نعمت و دستيابى « فرزندان شما به اسيران و قرآن خواندن بدويان و عجمان كه پيمبر خدا - « صلى الله عليه و سلم فرمود : كفر در ندانيست و چون كارى را نداند تكلف « كنند و بدعت آرند » شعبى گويد : نخستين خليفه اى كه يكصد بر مقررى كسان افزود عثمان بود كه محول شد . و چنان بود كه عمر براى مواليد مقررى گيران در ماه رمضان روزى يك درم مقرر كرده بود ، به دو گفتند : « چه شود اگر غذايى بسازى و بر آن فراهمشان كنى » گفت : « بايد مردم در خانه هايشان سير شوند . » گويد عثمان ترتيب عمر را باقى گذاشت و بر آن افزود و براى عبادتگرى كه در مسجد مىماند و ابن سبيل و مستمندان ، غذاى ماه رمضان را ترتيب داد . در همين سال ، يعنى سال بيست و چهارم ، بگفتهء ابو محنف وليد بن عقبه به غزاى آذربايجان و ارمينيه رفت كه مردم آنجا چيزى را كه در ايام عمر با مسلمانان بر آن صلح كرده بودند ، نداده بودند ، اما در روايت ديگران اين به سال بيست و ششم بود . سخن از غزاى آذربايجان و كار مسلمانان در اثناى آن فروه بن لقيط ازدى غامدى گويد : غزاهاى اهل كوفه در رى و آذربايجان بود و در اين دو مرز ده هزار جنگاور از مردم كوفه بود : ششهزار در آذربايجان و چهار هزار در رى . در آن وقت در كوفه چهل هزار جنگاور بود و هر سال ده هزارشان به غزاى اين دو مرز مىرفتند و هر چهار سال يك بار نوبت غزا به يكى مىرسيد .