محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )

1572

تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )

مجاهد بن جبر ، ابو الحجّاج المكّى ، تابعى ، مفسّر و شيخ قاريان بوده است . در طبقات الكبير ( ج 5 ، صص 44 - 343 ) سال درگذشت او 103 ه . ق آمده است و در الاعلام ، 104 ه . ق . ص 857 ، س 18 : در نسخه هاى ما نام ابو بكر بن عبد الرّحمن بن الحارث بن هشام ، بنادرست آمده بود كه بر حسب متن تاريخ طبرى اصلاح شد و نيز الكامل ، ج 4 ، ص 526 . وى ابو بكر بن عبد الرّحمن بن الحارث بن هشام المخزومى القرشى ، يكى از فقيهان ، هفتگانهء مدينه است ، و آن ديگران : سعيد بن المسيّب ، و عروة ، و القاسم ، و عبيد الله بن عتبه ، و خارجة بن زيد ، و سليمان بن يسار . ر . ك : الاعلام زركلى ، ج 2 ، ص 40 . ص 871 ، س 1 : عبارت متن تابدار است : « عبد الرّحمن گفت : برادرم ، قتيبه ، از اين سخن نينديشد ، و اگر من پرستنده اى از آن خويش بفرستم تا ايشان به جهان اندر بشوند و بيابانها ( ؟ ) جهان و به كوهها اندر بپراگنند . . . » . نسخهء اساس و فا جز اين خوانده نمىشود ، شايد « به پايانهاى جهان » باشد ؟ ص 873 ، س 23 : در نسخه هاى اساسى ما عبارت چنين است : « . . . و ده هزار مرد از ازد بودند و مهترشان حيان بن اياس بود . . . » و اين با متن طبرى صريحا تغاير دارد . عبارت تاريخ طبرى ( ج 8 ، ص 1291 ) چنين است : « و الازد عشرة آلاف رأسهم عبد الله بن حوذان . . . » در الكامل نيز ( ج 5 ، ص 15 ) ، عبارت همانند تاريخ طبرى است : « و الازد عشرة آلاف ، و عليهم عبد الله بن حوذان . . . » ص 873 ، س 23 : عبارت متن ما بر حسب نسخه ها چنين بود : « و جز از اين چهل و هفت هزار بودند و مهترشان جهم بن زحر بود . » عبارت متن تاريخ طبرى چنين است ( ج 8 ، ص 1291 ) : « و من اهل الكوفه سبعة آلاف عليهم جهم بن زحر او عبيد الله بن على و . . . » . من بر مبناى متن [ از اهل كوفه ] را آوردم ، تا متن نادرست نباشد ! ص 888 ، س 12 : نام « مخلد بن يزيد » در متن تاريخ طبرى ( ج 9 ، ص 1350 ) با دو اعراب آمده است . در متن با اعراب مخلد ( به فتح م و سكون خاء و لام مفتوح ) ، و مخلَّد ( به تشديد لام ) در حاشيه .