محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )

1513

تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )

ص 305 ، س 15 - 10 : در شماره غزوه ها اشتباهى است هم در متن تاريخنامهء ما و هم در متن تاريخ طبرى . در تاريخنامه ، از انمار ياد مىكند كه درست است ولى به اين نام جز در همين جا نيامده است . در تاريخ طبرى ( ج 3 ، ص 1373 ) آمده است : « و انّ فى ربيع الاوّل من هذه السنة غزا رسول الله صلعم غزوة انمار يقال لها ذو امرّ و قد ذكرنا قول ابن اسحاق في ذلك قبل » . با اين توضيح پيدا است كه غزو ذى امرّ همان غزوهء انمار است كه پيامبر ص قصد قبيلهء بنى غطفان كرد . ( تاريخنامه ، ص 153 ، تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 1367 ) در باب غزوة العشيره نيز بايد گفت اين غزوه در متن عربى تاريخ طبرى ( ج 4 ، صص 57 - 1756 ) به شمار غزوه ها نيامده است . بنى قينقاع نيز در شمار غزوه ها نيامده است ، نه در فهرست تاريخنامه ، و نه در متن تاريخ طبرى ، در حالى كه مسلَّم است از غزوه ها است و متن تاريخنامه مىگويد ( ص 151 ) : « پيغمبر عليه السّلام بدين آيت شاد شد و برخاست و سوى قينقاع بيرون شد . » ( و نيز : مغازى ، ج 1 ، صص 176 به بعد ) غزوهء قرود ، كه در متن ما آمده است ندانستم چيست ! با نام هيچيك از غزوه ها قابل سنجش نيست ، غزو ذى قرد نام برده شده است در هر دو متن تاريخنامهء ما و تاريخ طبرى . سريّهء قرده به سردارى زيد حارثه نيز از غزوه ها نيست ! غزوهء بدر الاولى نيز همان است كه در الطبقات الكبير ( ج 2 ، ق 1 ، ص 4 ) با عنوان : « غزوة طلب كرز بن جابر الفهرى » آمده است . ( نيز : مغازى ، ج 1 ، ص 12 ) غزوهء بطن النخله را نيز بدرستى نشناختم . سريّهء عبد الله بن جحش در نخله بوده است ، و غزوه به شمار نمىرود ! اشارهء ديگرى به آن را در ميان غزوه ها نيافتم ! و مؤيّد آن قول واقدى است . ( مغازى ، ج 1 ، ص 13 ) حمراء الاسد ، با آنكه غزوه است و پيامبر ص خود در آن شركت داشته ، به حساب نيامده . عبارت تاريخنامه چنين است كه گوياى مشاركت پيامبر ص است : « پس پيغمبر برفت و به منزلى شد برابر احد بر هشت ميل نام او حمراء الاسد ، و سه روز بنشست . » ( متن ، ص 179 ، مغازى ، ج 1 ، صص 40 - 334 ) ص 308 ، س 10 : دربارهء شوهران خديجه ، امّ المؤمنين ، عتيق بن عابد - يا عائذ - بن عبد الله بن عمر بن مخزوم ، و ابو هالة بن زرارة بن نباش دو گونه گفته اند ، پاره اى منابع شوهر نخستين خديجه را