مردمان سيستان زرورنگ خواندندى ، زيرا كه موى او راست بزر كشيده مانستى [ 1 ] ، بسكو را كه او ساخته بود زرنگ گفتند ، اينجا نيز دو حرف كم كردند اندر گفتار ، و چون مردان مرد و كارى و بزرگان همه از بسكو خاستند ، همه سيستان را بدان نام كردند ، و زرنگ [ 2 ] خواندند . اما نيمروز دو قول گويند يكى آنكه خسروان را در سالى يك روز بودى كه داورى يك ساله را مظالم كردندى آن همه جهان به نيمروز راست گشتى و مظلومان سيستانرا جداگانه نيمروز بايستى بدين سبب نيمروز نام كردند ، و بو الفرج بغدادى گويد نه چنين است : اما [ 3 ] حكماء عالم جهان را بخشش كردند بر بر آمدن و فرو شدن خرشيد به نيمروز ، و حدّ آن چنان باشد كه از سوى مشرق از آنجا كه خورشيد بكوتاه ترين روزى برآيد ، و از سوى مغرب از آنجا كه خرشيد بدرازترين روزى فرو شود و اين علم به حساب معلوم گردد [ 4 ] [ و اين جمله را به چهار قسمت كرده‌اند : خراسان و ايران ( خاوران ) و نيمروز و باختر ، هر چه حدّ شمالست باختر گويند و هر چه حدّ جنوبست نيمروز گويند و ميانه اندر به دو قسمت شود هر چه حدّ شرقست خراسان گويند

--> [ 1 ] او را يعنى زال زر را ، و اين معنى هم به نظر صحيح نمىآيد كه وجه تسميه زال بواسطهء اين باشد كه موى او بزر كشيده شبيه بوده است - در كتب لغت فارسى و در تتبع كتب پهلوى معلوم شده است كه : زال و زار و زر و زروان و زرفان و زرهان و زرهون و زربان و زرمان همه از يك ريشه و بمعنى پير و صاحب موى سپيد است ، و درين معنى فرهنگهاى فارسى هم اگر چه معانى مجازى را غالبا اصل گرفته‌اند ، ليكن معلوم ميدارد كه ريشهء لغت در استعمالات بعد از اسلام تا اندازه‌اى محفوظ بوده است . و زال را چون موى سپيد بوده است زال گفته‌اند ، يعنى پير و سپيد موى . [ 2 ] لفظ « زرنگ » قديمترين نام سيستان و زاولستان است ، و در كتيبهء داريوش « زرنگا » آمده است ، و ان شهر اكنون خرابست ( رك ص 22 - حاشيه 1 ) و بعقيدهء محققين « زرنگ » و « زريه » كه در اوستائى بمعنى درياست و « دريه » به همين معنى در فرس هخامنشى و « زريا » در پهلوى و دريا به زبان امروزى همه يكى است و مراد درياى زره يا هامون مىباشد كه نام شهر هم شده است . [ 3 ] اما . در اينجا بقيهء گفتهء ابو الفرج بغدادى است ، و او ابو الفرج قدامة بن جعفر الكاتب البغداديست و كتابى دارد بنام « كتاب الخراج و صنعة الكتابه » كه از باب يازدهم ان كتاب ضميمهء كتاب المسالك و الممالك ابن خرداد به در شهر ليدن از مملكت هلند در 1889 مسيحى و 1306 هجرى بطبع رسيده است . [ 4 ] در قسمت موجود كتاب الخراج تأليف ابو الفرج بغدادى ذكرى از نيمروز نيست .