مؤلف مجهول
21
تاريخ سيستان
اينان اندر علم و بزرگى بدان جايگاه بودند كه هيچكس اندر عالم فضل ايشان را منكر نيارد شد و بسيار بودند كه نامشان نبرديم و اكنون هستند ، اما چون شرط اندر جمع كردن اين كتاب اختصار بود قصّه دراز نكرديم از هر طايفه مقدارى ياد كرديم و القليل يدلّ شرايط آباداني سيستان بر سه بند بستن نهاده آمد بستن بند آب و بستن بند ريگ [ 1 ] و بستن بند مفسدان ، هر گاه كه اين سه بند اندر سيستان بسته باشد اندر همه عالم هيچ شهر بنعمت و خوشى سيستان نباشد و تا همى بستند چنين بود ، و چون ببندند چنين باشد و روزگار آن را قوام باشد . نامهاء سيستان سيستان و زاول و زرنگ و نيمروز اما سيستان از بهر آن گويند كه ضحاك اينجا مهمان بود بنزديك گرشاسب و عادت او آن بود كه بايله [ 2 ] نشستى - و اكنون ايله را بيت المقدس گويند - و شراب
--> [ 1 ] بندريگ را مورخان و صاحبان مسالك و ممالك غالبا ياد كردهاند منجمله اصطخرى ص 242 و هم در كتاب عجايب البلدان منسوب بابو المؤيّد بلخى گويد : گرداگرد سيستان ريگيست بسيار و آنجا باد باشد و آسياهاشان بباد گردد و مردم از بيم آن باد سدها و بندها كردهاند تا ريگ را باد در شهرها و ديهها نبرد و با اين همه احتياط بسيار مواضعرا و ديه را باد ( ظ : ريگ ) فرو گرفته است . . . ( نسخهء خطى نگارنده ) [ 2 ] ياقوت ايله را شهرى در ساحل بحر احمر و در سر حد حجاز و شام و بين مصر و حجاز داند . از اقليم سوم عرض آن سى درجه - و بقولى آن را جزء جبل رضوى بين مكه و مدينه خواند - و ايلياء - ايليا - الياه را بيت المقدس داند و بانى آن را ايلياء بن ارم بن سام بن نوح ( معجم ص 391 ) .