السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

88

تفسير الميزان ( فارسي )

از عالم ملكوت مشاهده مىكنند ، نسبت به خود آنان شهود است ، نه غيب ، هر چند كه براى ما غيب مىباشد ، پس نمىتوان ملائكه را مشمول استثنا دانست ، علاوه بر اين جمله « * ( فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِه أَحَداً ) * » تنها شامل اهل دنيا مىشود كه در روى زمين زندگى مىكنند و اگر بنا باشد از سكنه زمين تجاوز كنيم تا شامل ملائكه هم باشد ، بايد مردگان را هم كه امور آخرت را كه به نص قرآن غيب اين عالم است مشاهده مىكنند مشمول استثنا بدانيم ، و حال آنكه قطعا مشمول نيستند ، براى اينكه اگر مردگان هم مشمول باشند ديگر حتى يك نفر هم در تحت عموم * ( « فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِه أَحَداً » ) * باقى نمىماند ، چون هر انسان زمينى روزى از دنيا مىرود و غيب عالم را مىبيند ، و در روز قيامت كه « يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَه النَّاسُ » ، و نيز « ذلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ » در باره اش فرموده ، تمامى مردم يك جا مبعوث مىشوند ، و غيب عالم براى همه مشهود مىگردد ، پس همانطور كه اموات مشمول استثنا نيستند ، به خاطر اينكه عالم اموات غير اين عالم است ، همچنين ملائكه هم مشمول نيستند ، براى اينكه عالمشان غير اين عالم است . سوم اينكه : جمله * ( « فَإِنَّه يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْه وَمِنْ خَلْفِه ) * . . . * ( عَدَداً » ) * دلالت دارد بر اينكه وحى الهى از آن لحظه كه از مصدر وحى صادر مىشود تا زمانى كه به مردم مىرسد و همچنين در طريق نزولش تا وقتى كه به شخص مورد وحى برسد از هر دستبرد و تغييرى محفوظ است . اما مصونيت آن از حين صدور تا وقتى كه به رسول برسد ، اگر هيچ دليلى به جز جمله « من خلفه » بر آن نباشد همين جمله كافى است ، البته اين در صورتى است كه ضمير در آن به رسول برگردد . و اما بنا بر آن احتمال كه مرجع ضمير غيب باشد ، دليل بر مدعاى ما مجموع دو جمله * ( « مِنْ بَيْنِ يَدَيْه وَمِنْ خَلْفِه » ) * خواهد بود ، و ليكن در سابق كه اين احتمال را نقل كرديم گفتيم اين احتمال ضعيف است . و اما مصونيت وحى در آن حال كه رسول آن را از فرشته وحى دريافت مىكند ، دليلش جمله * ( « لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسالاتِ رَبِّهِمْ » ) * است ، كه از آن مىفهميم رسول طورى وحى الهى را دريافت مىكند كه در گرفتنش اشتباه رخ نمىدهد و ذهنش آن را فراموش نمىكند و شيطان در دل او دست نمىاندازد ، در نتيجه وحى خدا دچار تغيير و تبديل نمىگردد . و نيز در رساندن وحى به مردم نيز اين مصونيت هست ، و شيطان در اين مرحله هم كارى نمىتواند بكند ، جمله مذكور بر همه اين مصونيتها دلالت دارد ، چون مىفرمايد غرض از گماردن رصد اين است كه بداند انبيا رسالات پروردگار خود را رساندند ، يعنى اين ابلاغ در خارج محقق شد . و لازمه آن ، مصونيت وحى در همه مراحل و رسيدن آن به مردم است ، و اگر رسول در