السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
567
تفسير الميزان ( فارسي )
و در كافى به سند خود از ابن ابى عمير از عده اى راويان از امام صادق ( ع ) روايت آورده كه گفت : بعضى از اصحاب ما اماميه كه به نظرم مىآيد سعيد بن سمان بود از آن جناب پرسيد : چگونه شب قدر از هزار ماه بهتر است ؟ ( با اينكه در آن هزار ماه در هر دوازده ماهش يك شب قدر است ) ، فرمود عبادت در شب قدر بهتر است از عبادت در هزار ماهى كه در آن شب قدر نباشد « 1 » . و در همان كتاب به سند خود از فضيل ، زراره و محمد بن مسلم از حمران روايت كرده كه از امام باقر ( ع ) از معناى آيه « إِنَّا أَنْزَلْناه فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ » سؤال كرد ، فرمود بله شب قدر كه همه ساله در ماه رمضان در دهه آخرش تجديد مىشود شبى است كه قرآن جز در آن شب نازل نشده ، و آن شبى است كه خداى تعالى در باره اش فرموده : « فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ » . آن گاه فرمود : در آن شب هر حادثه اى كه بايد در طول آن سال واقع گردد تقدير مىشود ، چه خير و چه شر ، چه طاعت و چه معصيت ، و چه فرزندى كه قرار است متولد شود ، و يا اجلى كه بنا است فرا رسد ، و يا رزقى كه قرار است ( تنگ و يا وسيع ) برسد ، پس آنچه در اين شب مقدر شود ، و قضايش رانده شود قضايى است حتمى ، ولى در عين حال مشيت خداى تعالى در آنها محفوظ است ( و خدا با حتمى كردن مقدرات ، العياذ باللَّه به دست خود دستبند نمىزند ) . حمران مىگويد : پرسيدم منظور خداى تعالى از اينكه فرمود « شب قدر بهتر است از هزار شب » چيست ؟ فرمود عمل صالح از نماز و زكات و انواع خيرات در آن شب بهتر است از همان اعمال در هزار ماهى كه در آن شب قدر نباشد ، و اگر خداى تعالى جزاى اعمال خير مؤمنين را مضاعف نمىكرد ، مؤمنين بجايى نمىرسيدند ، ولى خدا پاداش حسنات ايشان را مضاعف مىكند « 2 » . مؤلف : منظور امام از اينكه فرمود : « ولى در عين حال مشيت خداى تعالى در آنها محفوظ است » ، اين است كه قدرت خداى تعالى هميشه مطلق است ، او هر زمان هر كارى را بخواهد مىكند ، هر چند قبلا خلاف آن را حتمى كرده باشد ، و خلاصه حتمى كردن يك مقدر قدرت مطلقه او را مقيد نمىكند ، او مىتواند قضاى حتمى خود را هم نقض نمايد هر چند كه هيچ وقت چنين كارى را نمىكند .
--> ( 1 ) فروع كافى ، ج 4 ، ص 157 ، ح 4 . ( 2 ) فروع كافى ، ج 4 ، ص 157 ، ح 6 .