خوب مىنويسد ، و هم مىگوييم دست او چنين هنرى از خود نشان مىدهد ، و هم خود او مىگويد : اين قلم خوب مىنويسد . و نيز منافات ندارد كه بنا به بيان گذشته ما ، ملائكه واسطه در تدبير باشند ، و از سوى ديگر چنانچه از كلام خداى تعالى استفاده مىشود بعضى از ملائكه و يا همه آنان دائما در حال عبادت و تسبيح و سجده باشند ، مانند آيه « وَمَنْ عِنْدَه لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِه وَلا يَسْتَحْسِرُونَ يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَالنَّهارَ لا يَفْتُرُونَ » « 1 » ، و آيه « إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِه وَيُسَبِّحُونَه وَلَه يَسْجُدُونَ » « 2 » . براى اينكه ممكن است ملائكه در حين انجام ماموريت خداى تعالى و تدبير امور دنيا سجده و تسبيح را هم انجام بدهند ، هم چنان كه چه بسا اين عدم منافات از آيه زير استشمام مىشود « وَلِلَّه يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ مِنْ دابَّةٍ وَالْمَلائِكَةُ وَهُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ » « 3 » . * ( « يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ » ) * كلمه « راجفه » به صيحه هاى عظيمى تفسير شده كه در آن تردد و اضطرابى باشد ، و كلمه « رادفه » به صيحه متاخر تابع تفسير شده ، در نتيجه بنا بر اين تفسير ، دو آيه مورد بحث با دو نفخه صور تطبيق مىشود ، كه آيه زير هم بر آنها دلالت دارد ، مىفرمايد : « وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَمَنْ فِي الأَرْضِ إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّه ثُمَّ نُفِخَ فِيه أُخْرى فَإِذا هُمْ قِيامٌ يَنْظُرُونَ » « 4 » . ولى بعضى « 5 » گفته‌اند : راجفه به معناى هر محركى است كه متحرك را به شدت تكان

--> ( 1 ) كسانى كه نزد اويند از عبادت او نه استكبار مىورزند و نه خسته مىشوند و شب و روز او را تسبيح مىگويند و سست هم نمىشوند . سوره انبياء ، آيه 20 . ( 2 ) آنان كه نزد پروردگار تواند ، از عبادت او استكبار نمىورزند ، و تسبيحش نموده برايش سجده مىكنند . سوره اعراف ، آيه 206 . ( 3 ) براى خدا سجده مىكند آنچه كه در آسمانها و زمين است ، از جنبنده و ملائكه و آنها از عبادت او استكبار ندارند . سوره نحل ، آيه 49 . ( 4 ) و در صور دميده مىشود ، پس هر كس كه در آسمانها و هر كس كه در زمين باشد غش مىكند مگر كسى كه خدا بخواهد ، و سپس بار دوم در آن دميده مىشود ، كه ناگهان همه به حال ايستاده تماشا مىكنند . سوره زمر ، آيه 68 . ( 5 ) روح المعانى ، ج 30 ، ص 26 .