ما اينان را آفريديم و محكم بنيان ساختيم و هر گاه بخواهيم همه را فانى ساخته و مانندشان قومى ديگر خلق مىكنيم ( 28 ) . اين آيات ، پند و تذكرى است تا هر كه بخواهد راهى به سوى خداى خود پيش گيرد ( 29 ) . و شما ( اولياى حق ) چيزى جز آنچه خدا بخواهد نمىخواهيد ( و كار را به او تفويض مىكنيد كه ) البته خدا به احوال خلق دانا و به صلاح بندگان آگاهست ( 30 ) . خدا هر كه را بخواهد در ( بهشت ) رحمت خود داخل مىكند ، و براى ستمكاران عالم عذابى دردناك مهيا ساخته است ( 31 ) . بيان آيات بعد از آنكه خداى سبحان جزاى ابرار را بيان كرد و فرمود كه در برابر صبرى كه در راه خدا كردند چه پاداشها از نعيم مقيم ابدى و ملك عظيم برايشان تهيه ديده ، اينك در اين فصل از سوره خطاب را متوجه رسول گرامى خود نموده . او را امر مىكند به اينكه باز هم در برابر حكم پروردگارش صبر كند ، و اين گنهكاران كافر و علاقه مندان به زندگى زودگذر دنيا را كه از آخرت روى گردانده به دنيا چسبيده‌اند اطاعت نكند ، نه مشركين را ، و نه ساير كفار را ، و نه منافقين و هواپرستان را ، و اينكه همواره به ياد نام پروردگارش باشد و براى او سجده كند و مستمرا او را تسبيح گويد ، آن گاه همين فرمان را براى همه امت عموميت داده ، مىفرمايد : * ( « إِنَّ هذِه تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّه سَبِيلًا » ) * . با اين بيان اتصال اين فصل از آيات سوره با فصل قبلش روشن شد ، و در عين حال سياق اين آيات بىشباهت به سياق آيات مكى نيست ، و بر فرض كه در مكه نازل شده باشد ، بايد بگوييم صدر آن در مدينه و ذيلش در مكه نازل شده است . * ( « إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنْزِيلًا » ) * در اين آيه مطلب از چند راه تاكيد شده : اول اينكه در آغاز كلام حرف « ان » آمده . دوم اينكه ضمير متكلم مع الغير در آن تكرار شده « انا ، نحن » سوم اينكه مفعول مطلق * ( « نَزَّلْنا » ) * را در كلام آورده و فرموده : « تنزيلا » تا هم مطلب را تاكيد كند و هم مسجل نمايد كه اگر قرآن به تدريج نازل شده ، احتمال مداخله شيطان و هواهاى نفسانى در آن نمىرود ، چون نازل كننده آن خداى تعالى است .