است . و در معناى تطهير ثياب اقوالى ديگر هست كه ما از نقل آنها اغماض كرديم ، چون مىتوان آنها را به يكى از وجوه نقل شده ارجاع داد ، و از همه آن وجوه بهتر وجه اول و پنجم است . * ( « وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ » ) * بعضى « 1 » گفته‌اند : كلمه « رجز » - به ضمه راء و كسره آن و سكون جيم - به معناى عذاب است ، و مراد از « دورى كردن از عذاب » دورى كردن از سبب آن يعنى گناهان و زشتىها است . و معناى آيه اين است كه : « از گناهان و نافرمانيها دورى كن » . بعضى « 2 » ديگر گفته‌اند : كلمه « رجز » اسم است براى هر قبيح و هر عمل و اخلاقى كه طبع سليم آن را پليد بداند ، و امر از دورى از رجز ، امر به اجتناب از خصوص اخلاق و عقيده اى است كه خدا را خوش نيايد ، و يا أمر به اجتناب از خصوص اخلاق زشت است . اين احتمال دوم بنا بر آن وجهى است كه در باره آيه * ( « وَثِيابَكَ فَطَهِّرْ » ) * نقل كرده گفتيم : منظور ترك گناهان و زشتىها است ، در نتيجه آيه گذشته در باره عمل و آيه مورد بحث در باره اخلاق مىشود . بعضى « 3 » هم گفته‌اند : كلمه « رجز » به معناى صنم است ، و آيه شريفه دستور مىدهد به اينكه عبادت و پرستش بتها را ترك كند ( و به آنها نزديك نشود ) . * ( « وَلا تَمْنُنْ تَسْتَكْثِرُ » ) * آنچه از سياق بر مىآيد و با سياق هم تناسب دارد ، اين است كه مراد از « منت گذارى » اين است كه شخص احسانگر آن قدر احسان خود را به رخ احسان شده بكشد كه نعمتش مكدر شود ، و از نظر وى بيفتد كما اينكه فرموده : « لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالأَذى » « 4 » و نيز فرموده : « يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا » « 5 » و مراد از « استكثار » اين است كه آدمى چيزى را كه مىدهد به چشمش زياد آيد ، آيه شريفه مىفرمايد : وقتى صدقه اى مىدهى و يا كار نيكى مىكنى ، به رخ طرف مكش ، و كار نيكت در نظرت بزرگ نيايد ، البته كلمه « استكثار » به معناى زياده طلبى هم هست ، ولى در اينجا آن معنا منظور نيست .

--> ( 1 و 2 ) روح المعانى ، ج 29 ، ص 119 . ( 3 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 385 . ( 4 ) صدقات خود را با منت و اذيت باطل نكنيد . سوره بقره ، آيه 264 . ( 5 ) بر تو منت مىنهند كه مسلمان شده‌اند . سوره حجرات ، آيه 17 .