و معناى اينكه فرمود : * ( « وَانْشَقَّ الْقَمَرُ » ) * اين است كه اجزاى قرص قمر از هم جدا شده ، دو قسمت گرديد ، و اين آيه به معجزه شق القمر كه خداى تعالى به دست رسول خدا ( ص ) در مكه و قبل از هجرت و به دنبال پيشنهاد مشركين مكه جاريش ساخت اشاره مىكند . روايات اين داستان هم بسيار زياد است ، و به طورى كه مىگويند « 1 » همه اهل حديث و مفسرين بر قبول آن أحاديث اتفاق دارند ، و كسى از ايشان مخالفت نكرده به جز حسن ، عطاء و بلخى كه گفته‌اند : معناى اينكه فرمود : * ( « انْشَقَّ الْقَمَرُ » ) * اين است كه به زودى در هنگام قيام قيامت قمر دو نيم مىشود ، و اگر فرموده : دو نيم شده ، از باب اين است كه بفهماند حتما واقع مىشود . ليكن اين معنا بسيار بىپايه است ، و دلالت آيه بعدى كه مىفرمايد : * ( « وَإِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَيَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ » ) * آن را رد مىكند ، براى اينكه سياق آن آيه روشنترين شاهد است بر اينكه منظور از « آية » معجزه به قول مطلق است ، كه شامل دو نيم كردن قمر هم مىشود ، يعنى حتى اگر دو نيم شدن قمر را هم ببينند مىگويند سحرى است پشت سر هم ، و معلوم است كه روز قيامت روز پرده پوشى نيست ، روزى است كه همه حقايق ظهور مىكند ، و در آن روز همه در بدر دنبال معرفت مىگردند ، تا به آن پناهنده شوند ، و معنا ندارد در چنين روزى هم بعد از ديدن شق القمر باز بگويند اين سحرى است مستمر ، پس هيچ چاره اى نيست جز اينكه بگوييم شق القمر آيت و معجزه اى بوده كه واقع شده تا مردم را به سوى حق و صدق دلالت كند ، و چنين چيزى را ممكن است انكار كنند و بگويند سحر است . نظير تفسير بالا در بىپايگى گفتار بعضى ديگر است كه گفته‌اند : كلمه « آية » اشاره است به آن مطلبى كه رياضىدانان اين عصر به آن پىبرده‌اند ، و آن اين است كه كره ماه از زمين جدا شده ، همانطور كه خود زمين هم از خورشيد جدا شده ، پس جمله * ( « وَانْشَقَّ الْقَمَرُ » ) * اشاره است به يك حقيقت علمى كه در عصر نزول آيه كشف نشده بود ، و بعد از ده ها قرن كشف شد . وجه بىپايگى اين تفسير اين است كه : در صورتى كه گفتار رياضىدانان صحيح باشد آيه بعدى كه مىفرمايد : * ( « وَإِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَيَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ » ) * با آن نمىسازد ، براى اينكه از احدى نقل نشده كه گفته باشد خود قمر سحرى است مستمر . علاوه بر اين جدا شدن قمر از زمين اشتقاق است ، و آنچه در آيه شريفه آمده انشقاق

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 186 .