بيمناكند ، و ايشان را به ربوبيت ما رهنمون مىشود . * ( « وَفِي مُوسى إِذْ أَرْسَلْناه إِلى فِرْعَوْنَ بِسُلْطانٍ مُبِينٍ » ) * اين جمله عطف است بر جمله * ( « وَتَرَكْنا فِيها آيَةً » ) * و تقدير كلام چنين است « و در داستان موسى هم آيتى است » ( كه ما او را از نظر ظاهر با دست خالى به سراغ فرعون فرستاديم ) اما با سلطانى آشكار و برهانى قاطع ، و معجزات خيره كننده . * ( « فَتَوَلَّى بِرُكْنِه وَقالَ ساحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ » ) * كلمه « تولى » از مصدر « تولى » است ، كه به معناى اعراض است . و حرف « باء » در جمله « بركنه » باى مصاحبت است . و منظور از « ركن فرعون » جنود او است ، هم چنان كه آيه بعدى نيز اين معنا را تاييد مىكند . و معناى آيه اين است كه : فرعون با لشكريانش از موسى روى گردانده دعوتش را نپذيرفتند . بعضى « 1 » هم گفته‌اند : حرف باء در اينجا معنا نمىدهد ، و تنها به منظور متعدى كردن فعل لازم آمده ، چون « تولى » فعل لازم است ، حرف باء را آورده تا معناى وادارى به اعراض را برساند ، و در نتيجه معناى آيه چنين شود : فرعون لشكر خود را وادار كرد به اينكه از موسى اعراض كنند . * ( « وَقالَ ساحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ » ) * - يعنى فرعون يك بار گفت كه موسى مجنون است ، كه حكايت اين گفتارش در آيه « إِنَّ رَسُولَكُمُ الَّذِي أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌ » « 2 » آمده ، و يك بار ديگر گفت كه وى ساحر است ، و حكايت اين تهمتش در آيه « إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ » « 3 » آمده است . « فأَخَذْناه وَجُنُودَه فَنَبَذْناهُمْ فِي الْيَمِّ وَهُوَ مُلِيمٌ » كلمه « نبذ » كه فعل « نبذناهم » از آن گرفته شده ، به معناى پرت كردن و دور انداختن چيزى است به طورى كه از بىاعتنايى به آن حكايت كند . و كلمه « يم » به معناى دريا است . و كلمه « مليم » به معناى ننگآور ، و يا به عبارت ديگر كسى است كه كارى كند كه مستحق ملامت شود ، و اين كلمه از كلمه « ألام » گرفته شده ، مانند كلمه « أغرب » كه به معناى كسى است كه امرى غريب انجام دهد . و معناى آيه شريفه اين است كه : ما او و لشكريانش را كه ركن و مايه اعتماد او بودند ، گرفتيم و به دريا ريختيم ، و اين بعد از آن بود كه وى از كفر و لجبازى و طغيان ، به مرحله اى رسيده بود كه مستحق ملامت بود . و اگر تنها فرعون را ملامت كرده با اينكه تمامى

--> ( 1 ) روح المعانى ، ج 27 ، ص 13 و مجمع البيان ، ج 9 ، ص 159 . ( 2 ) اين رسولى كه به سوى شما ارسال شده قطعا ديوانه است . سوره شعراء ، آيه 27 . ( 3 ) اين مرد محققا ساحرى زبردست است . سوره شعراء ، آيه 34 .