لشكريانش شريك با او بودند ، بدين جهت است كه فرعون امام و رهبر آنان به سوى هلاكت بود ، هم چنان كه در باره او صريحا فرموده : « يَقْدُمُ قَوْمَه يَوْمَ الْقِيامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ » « 1 » . و در اين آيه اشاره اى به عظمت قدرت و هولانگيزى عذاب خدا نيز شده ، مىفهماند كه خدا چگونه فرعون و لشكريانش را خوار كرد ، و اين اشاره بر كسى پوشيده نيست . * ( « وَفِي عادٍ إِذْ أَرْسَلْنا عَلَيْهِمُ الرِّيحَ الْعَقِيمَ » ) * اين آيه شريفه عطف است بر ما قبل كه مىفرمود « و فى موسى » و معنايش اين است كه : در داستان قوم عاد هم آيتى است كه ما بادى عقيم به سوى آنان رها كرديم ، ( توجه داشته باشيد كه كلمه « أرسلنا » در اين آيه به معناى رها كردن است ) . و باد عقيم - به طورى كه مىگويند - آن بادى است كه از آوردن فايده اى كه در بادها مطلوبست ، مانند حركت دادن ابرها ، تلقيح درختان ، باد دادن خرمنها ، پرورش حيوانات و تصفيه هوا امتناع دارد و از آن عقيم است ، و چنين بادى تنها اثرش هلاك كردن مردم است ، هم چنان كه آيه بعدى بدان اشاره دارد . * ( « ما تَذَرُ مِنْ شَيْءٍ أَتَتْ عَلَيْه إِلَّا جَعَلَتْه كَالرَّمِيمِ » ) * « ما تذر » - يعنى هيچ چيز را رها نمىكند ، مگر آنكه چون استخوان پوسيده آردش مىسازد . و كلمه « رميم » به معناى هر چيزى است كه هلاك و پوسيده شده باشد ، مانند استخوان پوسيده پودر شده . و معناى آيه روشن است . * ( « وَفِي ثَمُودَ إِذْ قِيلَ لَهُمْ تَمَتَّعُوا حَتَّى حِينٍ ) * . . . * ( مُنْتَصِرِينَ » ) * اين آيه شريفه نيز عطف است بر ما قبلش كه مىفرمود « و فى عاد » يعنى و در داستان قوم ثمود هم آيتى است كه به ايشان گفته شد : « تا چند روزى خوش باشيد » و گوينده اين تهديد پيغمبرشان صالح ( ع ) بود كه به ايشان فرمود : « تا سه روز ديگر در خانه هايتان خوش باشيد كه اين وعده اى است تكذيب ناشدنى » « 2 » و اين تهديد را وقتى به ايشان گفت كه ماده شترى را كه به معجزه از شكم كوه بيرون شد كشتند . صالح ( ع ) سه روز مهلتشان داد ، تا در اين سه روز از كفر و طغيان خود برگردند ، ولى اين مهلت سودشان نبخشيد ، و كلمه عذاب بر آنان حتمى شد . * ( « فَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ وَهُمْ يَنْظُرُونَ » ) * - كلمه « عتو » - به طورى كه راغب گفته « 3 » - به معناى امتناع ورزيدن و شانه خالى كردن

--> ( 1 ) فرعون قوم خود را در روز قيامت دنبال سر خود مىآورد ، تا همه را در داخل آتش كند . سوره هود ، آيه 98 ( 2 ) سوره هود ، آيه 65 . ( 3 ) مفردات راغب ، ماده « عتو » .