كرامت را در همان مزاياى زندگى دنيا ، يعنى در مال و جمال و حسب و نسب و امثال آن جستجو مىكنند ، و همه تلاش و توان خود را در طلب و به دست آوردن آن به كار مىگيرند ، تا با آن به ديگران فخر بفروشند ، و بلندى و سرورى كسب كنند . در حالى كه اين گونه مزايا ، مزيتهاى موهوم و خالى از حقيقت است ، و ذره‌اى از شرف و كرامت به آنان نمىدهد ، و او را تا مرحله شقاوت و هلاكت ساقط مىكند . آن مزيتى كه مزيت حقيقى است و آدمى را بالا مىبرد ، و به سعادت حقيقيش كه همان زندگى طيبه و ابدى در جوار رحمت پروردگار است مىرساند ، عبارت است از تقوى و پرواى از خدا . آرى ، تنها و تنها وسيله براى رسيدن به سعادت آخرت همان تقوى است كه به طفيل سعادت آخرت سعادت دنيا را هم تامين مىكند ، و لذا خداى تعالى فرموده « تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا وَاللَّه يُرِيدُ الآخِرَةَ » « 1 » . و نيز فرموده « وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى » « 2 » ، و وقتى يگانه مزيت تقوى باشد ، قهرا گرامىترين مردم نزد خدا با تقوىترين ايشان است ، هم چنان كه در آيه مورد بحث هم همين را فرموده . و اين آرزو و اين هدفى كه خداى تعالى به علم خود آن را هدف زندگى انسانها قرار داده ، هدفى است كه بر سر به دست آوردن آن ديگر پنجه به رخ يكديگر كشيدن پيش نمىآيد ، بخلاف هدفهاى موهوم مذكور كه براى به دست آوردن آن مزاحمتها ، جنگها و خونريزيها پيش مىآيد . او مىخواهد بيش از ديگران ثروت را به خود اختصاص دهد ، و اين مىخواهد قبل از ديگران به رياست برسد . او مىخواهد در تجمل دادن به زندگى از ديگران سبقت بگيرد ، و اين مىخواهد آوازه اش همه آوازه ها را تحت الشعاع قرار دهد ، و همچنين ساير مزاياى موهوم ، همچون انساب و غيره . * ( « إِنَّ اللَّه عَلِيمٌ خَبِيرٌ » ) * - اين جمله مضمون جمله قبل را تاكيد مىكند ، و در ضمن اشاره اى هم به اين معنا دارد كه اگر خداى تعالى از بين ساير مزايا تقوى را براى كرامت يافتن انسانها برگزيد ، براى اين بود كه او به علم و احاطه اى كه به مصالح بندگان خود دارد مىداند كه اين مزيت ، مزيت حقيقى و واقعى است ، نه آن مزايايى كه انسانها براى خود مايه كرامت و شرف قرار داده‌اند ، چون آنها همه ، مزايايى وهمى و باطل است . زينتهاى زندگى مادى دنيايند كه خداى تعالى در باره آنها فرموده :

--> ( 1 ) شما متاع دنيا راى مىخواهيد ، ولى خدا آخرت را . سوره انفال ، آيه 67 . ( 2 ) براى زندگى ابدى خود توشه جمع كنيد كه بهترين توشه تقوى است . سوره بقره ، آيه 197 .