خواهيد ورزيد . * ( « وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّما يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِه » ) * - يعنى هر كس بخل بورزد در حقيقت خير را از خودش بريده ، چون اگر خدا از ايشان مالى طلب مىكند براى اين نيست كه از آن بهره مند شود ، بلكه براى اين است كه خود صاحب مال بهره مند شود ، چون در انفاق خير دنيا و آخرت ايشان است پس اگر از انفاق خوددارى كنند از خير خود مضايقه كرده‌اند . جمله * ( « وَاللَّه الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَراءُ » ) * نيز به اين معنا اشاره مىكند ، و هر دو انحصار در * ( « وَاللَّه الْغَنِيُّ » ) * و * ( « أَنْتُمُ الْفُقَراءُ » ) * قصر قلب است ، و معنايش اين است كه « اللَّه هو الغنى دونكم - بى نياز واقعى تنها خداست نه شما » ، « و انتم الفقراء دون اللَّه - و نيازمند تنها شماييد نه خدا » . * ( « وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثالَكُمْ » ) * - بعضى از مفسرين « 1 » گفته‌اند : اين جمله عطف است بر جمله * ( « وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا » ) * . و معناى مجموع دو جمله اين است كه : اگر ايمان بياوريد و تقوى پيشه كنيد ، پاداشهايتان را مىدهد ، و اگر اعراض نموده و پشت كنيد ، خداوند به جاى شما قومى ديگر قرار مىدهد ، و آنان را موفق به ايمان مىكند و مثل شما نمىباشند ، بلكه ايمان مىآورند و تقوى دارند و در راه او انفاق مىكنند . بحث روايتى در كتاب ثواب الاعمال از ابى جعفر ( ع ) روايت آورده كه فرمود : رسول خدا ( ص ) فرمود : هر كس بگويد « سبحان اللَّه » خداوند با آن برايش درختى در بهشت مىنشاند . و هر كس بگويد « الحمد للَّه » خداوند با آن برايش درختى در بهشت غرس مىكند . و هر كس بگويد : « لا إله الا اللَّه » خداى تعالى با آن برايش درختى در بهشت مىنشاند ، و هر كس بگويد « اللَّه اكبر » خداوند با آن درختى در بهشت برايش مىكارد . مردى از قريش گفت : يا رسول اللَّه ( ص ) پس در بهشت درختان بسيارى داريم ، فرمود : بله ، و ليكن بپرهيزيد از اينكه آتشى بفرستيد و همه را بسوزاند ، چون خداى عز و جل مىفرمايد : * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّه وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَلا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ » ) * « 2 » .

--> ( 1 ) تفسير روح المعانى ، ج 26 ، ص 82 . ( 2 ) ثواب الاعمال ، ص 26 ، ح 3 .