كردن قتال بر مؤمنين را بيان مىكند ، مىفرمايد : علتش اين است كه خدا مىخواهد شما را بيازمايد ، تا برايتان معلوم شود مجاهدين در راه خدا و صابران بر مشقت تكاليف الهى چه كسانى هستند . * ( « وَنَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ » ) * - گويا مراد از اخبار ، اعمال باشد ، از اين جهت كه از صاحب عمل سر مىزند و از او خبر مىدهد . و « اختبار اعمال » آزمودن آنها است تا صالح آنها از طالحش متمايز شود ، هم چنان كه « اختبار نفوس » باعث مىشود نفوس صالح خير از ديگر نفوس متمايز شود . در بحثهاى گذشته گفتيم كه مراد از دانستن خداى تعالى اين نيست كه چيزى را كه نمىداند بداند ، بلكه منظور ، بر ملا شدن باطن بندگان و به نظرى دقيقتر علم فعلى خداست كه ربطى به ذات او ندارد . * ( « إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّه وَشَاقُّوا الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدى لَنْ يَضُرُّوا اللَّه شَيْئاً وَسَيُحْبِطُ أَعْمالَهُمْ » ) * مراد از * ( « الَّذِينَ كَفَرُوا » ) * در اينجا رؤساى كفر و ضلالت در مكه است . البته ساير رؤساى كفر نيز به آنها ملحقند و آيه شريفه شامل همه كسانى است كه مانع راه خدا مىشوند و با رسول او دشمنى مىورزند ، چيزى كه هست كفار مكه فعلا مورد بحثند ، چون آنها با رسول خدا ( ص ) به شديدترين وجهى آن هم بعد از آنكه حق و هدايت برايشان روشن گرديد دشمنى ورزيدند . مىفرمايد : اين كفار هيچ ضررى به خدا نمىزنند ، چون كيد ايشان و نقشه هايى كه عليه خدا مىكشند ضررش به خودشان برمىگردد ، * ( « وَسَيُحْبِطُ أَعْمالَهُمْ » ) * و به زودى اعمالشان را بى نتيجه مىكند و نيرويى كه براى هدم اساس دين مصرف مىكنند و آنچه براى خاموش كردن نور خدا به كار مىبندند هدر مىرود . بعضى از مفسرين « 1 » گفته‌اند : مراد اين است كه اعمال نيكشان حبط گشته ، در آخرت اجر نمىبرند . ولى معناى اول با سياق آيه سازگارتر است ، چون بنا بر معناى اول آيه شريفه در صدد تحريك و تشويق مؤمنين به قتال با مشركين نيز هست . و نيز آنان را دلخوش مىكند به اينكه سرانجام ، پيروزى نصيبشان مىشود ، هم چنان كه آيات بعد اين نكته را خاطرنشان مىسازند .

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 107 .