بحث روايتى در مجمع البيان در ذيل آيه شريفه * ( « وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ . . . » ) * از اصبغ بن نباته از على ( ع ) روايت آورده كه فرمود : ما نزد رسول خدا ( ص ) مىنشستيم و آن جناب از آنچه وحى شده بود به ما خبر مىداد . من و بعضى ديگر از صحابه آيات وحى شده را حفظ مىكرديم و همين كه از مجلس آن جناب برمىخاستيم ، صحابه يادشان مىرفت و مىپرسيدند : * ( « ما ذا قالَ آنِفاً » ) * ، همين چند لحظه قبل چه گفت ؟ « 1 » و در الدر المنثور است كه احمد ، بخارى ، مسلم و ترمذى از انس روايت كرده‌اند كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : من و قيامت مثل اين دو با هم مبعوث شده‌ايم . و اشاره كرد به انگشت سبابه و وسطى « 2 » . مؤلف : اين عبارت از آن جناب به چند طريق ديگر از ابو هريره و سهل بن مسعود نيز روايت شده . و نيز در همان كتابست كه ابن ابى شيبه ، بخارى ، مسلم ، ابن ماجه و ابن مردويه از ابو هريره روايت كرده‌اند كه گفت : رسول خدا ( ص ) روزى در برابر مردم آشكار شد ، مردى به حضورش آمده عرضه داشت : يا رسول اللَّه ! قيامت چه وقت است ؟ فرمود : مسئول كه منم داناتر از سائل كه تو باشى نيست ، ليكن از علامتهايش برايت مىگويم : قيامت وقتى به پا مىشود كه كنيز ، خانم خود را بزايد ، اين يكى از علامتهايش است . و وقتى كه بىسر و پاها و گوسفندچرانها رؤساى مردم شوند ، اين هم يك علامتش . و وقتى كه گوسفندچرانها بر سر بنيان « 3 » طغيان كنند ، اين هم يكى ديگر « 4 » . و در علل الشرائع به سندى كه به انس بن مالك دارد از رسول خدا ( ص ) روايت كرده كه در حديثى طولانى كه در آن به پرسشهاى عبد اللَّه بن سلام پاسخ مىداده ، در پاسخ از اينكه علامتهاى قيامت چيست فرمود : اما علامتهاى قيامت آتشى است

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 102 . ( 2 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 50 . ( 3 ) احتمال دارد منظور اين باشد كه در بناى جامعه و اساس زندگى طغيان كنند . مترجم . ( 4 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 50 .