* ( « مُسْتَقْبِلَ أَوْدِيَتِهِمْ » ) * دومين صفت آن است . كلمه « أودية » جمع « وادى » است . و معناى * ( « قالُوا هذا عارِضٌ مُمْطِرُنا » ) * اين است كه وقتى آن ابر را مىبيند به يكديگر بشارت مىدهند كه اين ابرى است كه بر ما خواهد باريد ، آرى چنين مىپندارند . * ( « بَلْ هُوَ مَا اسْتَعْجَلْتُمْ بِه رِيحٌ فِيها عَذابٌ أَلِيمٌ » ) * - اين جمله رد كلام كفار است كه گفتند : * ( « هذا عارِضٌ مُمْطِرُنا » ) * كه از آن با كلمه « بل » اعراض نموده . ثانيا حقيقت حال را بيان مىكند . اما در اعراضش مىفرمايد كه اين همان عذابى است كه در باره اش عجله مىكرديد و مىگفتيد اگر راست مىگويى آن عذاب را بياور . و اما در بيان حقيقتش مىفرمايد اين ابر ، بادى است كه در آن عذابى دردناكست . اين قسمت از كلام خداى تعالى گفتار خود خداى تعالى است . بعضى « 1 » هم گفته‌اند گفتار هود پيغمبر ( ع ) است . * ( « تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِأَمْرِ رَبِّها فَأَصْبَحُوا لا يُرى إِلَّا مَساكِنُهُمْ كَذلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ . . . » ) * كلمه « تدمر » مضارع از مصدر « تدمير » است كه به معناى هلاك كردن مىباشد ، و هر چند هلاك كردن را نسبت به تمامى اشياء داده ، و فرموده اين عذاب هر چيزى را هلاك مىكند ، ليكن سياق آن را مختص به مثل انسان و جنبندگان و اموال مىسازد . پس معنايش اين مىشود كه : باد مذكور ، بادى است كه هر چيزى را كه در سر راهش واقع شده باشد هلاك مىكند ، چه انسان ، چه جنبندگان و چه اموال . * ( « فَأَصْبَحُوا لا يُرى إِلَّا مَساكِنُهُمْ » ) * - اين جمله نتيجه نزول عذاب را بيان مىكند . و جمله * ( « كَذلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ » ) * ضابطه اى كلى در مجازات مجرمين به دست مىدهد ، و كلى اين ضابطه را به يك فرد كه آيه مشتمل بر آن بود تشبيه مىكند ، البته اين تشبيه تنها از نظر شدت مجازات است ، مىخواهد بفرمايد سنت ما در جزاء دادن به مجرمين ، به آن گونه كه در اين داستان ديديد شديد است . پس جمله مورد بحث نظير آيه « وَكَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى وَهِيَ ظالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَه أَلِيمٌ شَدِيدٌ » « 2 » است . * ( « وَلَقَدْ مَكَّنَّاهُمْ فِيما إِنْ مَكَّنَّاكُمْ فِيه . . . » ) * اين جمله كفار مكه را با نتيجه گيرى از داستان فوق نصيحت مىكند .

--> ( 1 ) روح المعانى ، ج 26 ، ص 26 . ( 2 ) و گرفتن پروردگار تو وقتى مىخواهد اهل قراء را به جرم ظلم گرفتار كند اين طور دردناك و شديد است . سوره هود ، آيه 102 .