كلمه « مكنا » ماضى از مصدر « تمكين » است كه به معناى پايدار كردن ، و ثابت كردن چيزى است در مكان . و اين تعبير كنايه است از دادن قدرت و استطاعت در تصرف . و كلمه « ما » در « فيما » موصوله و يا موصوفه است . و حرف « ان » نافيه است . و معنايش اين است كه : ما قوم هود را در آن چنان وضعى - و يا در وصفى - از درشتى هيكل و نيروى بدنى و قدرت جنگى و نيروى ملى قرار داديم كه شما كفار مكه و پيرامونتان را در آن وضع قرار نداديم . * ( « وَجَعَلْنا لَهُمْ سَمْعاً وَأَبْصاراً وَأَفْئِدَةً » ) * - يعنى ما آن اقوام را به وسائلى مجهز كرديم كه با آن آنچه سودشان مىداد ، و آنچه مايه ضررشان بود تشخيص مىدادند و از هم جدا مىكردند ، و در نتيجه تا مىتوانستند براى جلب منافع و دفع مضار خود حيله ها به كار مىبردند ، همانطور كه شما به كار مىبريد . * ( « فَما أَغْنى عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ وَلا أَبْصارُهُمْ وَلا أَفْئِدَتُهُمْ مِنْ شَيْءٍ إِذْ كانُوا يَجْحَدُونَ بِآياتِ اللَّه » ) * - كلمه « ما » در جمله « ما أغنى » نافيه است ، نه استفهامى ، و كلمه « اذ » ظرفى است متعلق به آن نفى كه در « ما أغنى » بود . و حاصل معنا چنين است : آن اقوام از نظر تمكن در وضعى بودند كه شما نيستيد ، و نيز به وسائل درك و تشخيص و همه انحاء حيله كه هر انسانى براى دفع ناملايمات و پرهيز از حوادث مهلك و خانمان برانداز متوسل به آنها مىشود مجهز بودند ولى نه آن مكنتها و نه آن وسائل درك و تشخيص و نه آن حيله ها ، هيچ يك دردى از آنان را دوا نكرد ، با اين حال اگر شما به جرم انكار آيات خدا گرفتار آن حوادث شويد ، چه داريد كه از عذاب خدا ايمنتان دهد . بعضى « 1 » در معناى آيه گفته‌اند : « ما آنان را در چيزها و يا در اوصافى از نيرو و استطاعت ، مكنت داديم كه شما را در آن ، مكنت نداديم ، و براى آنان سمع و بصر و دلهايى قرار داديم تا آن نيروها را در مصرفى كه براى آن مصرف خلقش كرده‌ام مصرف كنند و كلمه حق را بشنوند و آيات خدا را ببينند و با تفكر خود در عبرتها نظر نموده عبرت گيرند ، و با نيروى تعقل صحيح بر مساله مبدأ و معاد استدلال كنند ولى نه سمع و بصرشان سودشان داد و نه از نيروى تعقل خود استفاده نموده ، در راه خداى سبحان به كار بستند » . ولى معنايى كه ما كرديم با سياق سازگارتر است .

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 91 .