توضيح اينكه : مشركين هر چند خلقت هيچ موجودى را به خدايان خود نسبت نمىدادند ، بلكه تنها تدبير را به آنها مستند مىكردند و خلقت را خاص خدا مىدانستند ، هم چنان كه خداى تعالى در اين باره فرموده : « وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّه » « 1 » و نيز فرموده : « وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّه » « 2 » . و ليكن از آنجايى كه خلقت از تدبير جدا نيست ، لا جرم اين نكته باعث شده آنكه مدبر است سهمى از خلقت هم داشته باشد ، و بدين جهت به پيامبر گرامى خود دستور مىدهد : از ايشان از سهم خدايشان بپرسد كه چقدر از خلقت آسمانها و يا زمين سهم دارند ، پس تدبير در عالم بدون خلقت معنا ندارد . * ( « ائْتُونِي بِكِتابٍ مِنْ قَبْلِ هذا أَوْ أَثارَةٍ مِنْ عِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ » ) * - كلمه « هذا » اشاره به قرآن است . و مراد از آوردن كتابى قبل از قرآن ، آوردن كتابى آسمانى از قبيل تورات است كه از ناحيه خدا نازل شده باشد ، و در آن از شركت خدايان مشركين در خلقت آسمانها و زمين خبر داده باشد . و كلمه « أثارة » - به طورى كه راغب گفته - مصدر و به معناى نقل و روايت است . وقتى مىگوييم « اثرت العلم » معنايش اين است كه من آن علم را روايت كردم . و مصدر اين فعل همانطور كه « اثاره » مىآيد « اثر » و « اثرة » نيز مىآيد . و اصل معناى اين واژه پيروى و دنبال كردن جاى پاى كسى بوده « 3 » بنا به گفته وى كلمه « أثارة » هر چند مصدر است ، اما مصدر به معناى مفعول - يعنى ماثور - است يعنى : علمى كه نقل و روايت شده باشد و ثابت كند كه خدايان مشركين در خلقت قسمتى از آسمانها و زمين شريك خدا هستند . ولى غالب مفسرين كلمه مذكور را به معناى « بقيه » معنا كرده‌اند . اين معنا هم قريب به همان معناى سابق است . و معناى آيه اين است كه : اگر راست مىگوييد ، براى من از كتابهاى آسمانى قبل از قرآن دليلى بياوريد كه دلالت كند بر اينكه خدايان شما در خلقت قسمتى از آسمانها و يا خلقت قسمتى از زمين شركت دارند . و اگر كتابى آسمانى نمىآوريد حد اقل دليل علمى منقولى - و يا بقيه اى از علم موروثى خود - بياوريد كه اين ادعاى شما را اثبات كند .

--> ( 1 ) اگر از ايشان بپرسى آسمانها و زمين را چه كسى آفريده ؟ خواهند گفت خدا . سوره زمر ، آيه 38 . ( 2 ) اگر از ايشان بپرسى چه كسى خلقشان كرده خواهند گفت خدا . سوره زخرف ، آيه 87 . ( 3 ) مفردات راغب ، ماده « اثر » .