به نامه اعمال است . و بعضى « 1 » ديگر گفته‌اند اشاره به لوح محفوظ است ، و معناى استنساخ همه جا همان « استكتاب » است . * ( « فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَيُدْخِلُهُمْ رَبُّهُمْ فِي رَحْمَتِه ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ » ) * اين آيه شريفه حال مردم در قيامت را بطور مفصل و جدا جدا بيان مىكند ، چون مردم از نظر سعادت و شقاوت و ثواب و عقاب مختلفند . سعيد كه در آن روز كه داراى پاداش و ثواب است ، عبارت است از كسى كه ايمان آورده و عمل صالح كرده باشد . و شقى آن كسى است كه كفر ورزيده و استكبار كرده باشد ، و به دنبالش مرتكب گناه هم شده باشد . و مراد از « رحمت » افاضه الهيه است كه به هر كس برسد سعادتمند مىشود ، و يكى از نتايج آن بهشت است . و « فوز مبين » به معناى رستگارى روشن است . و بقيه الفاظ احتياجى به تفسير ندارد . * ( « وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا أفَلَمْ تَكُنْ آياتِي تُتْلى عَلَيْكُمْ فَاسْتَكْبَرْتُمْ وَكُنْتُمْ قَوْماً مُجْرِمِينَ » ) * مراد از * ( « الَّذِينَ كَفَرُوا » ) * كسانى است كه به خاطر تكذيب و انكار آيات خدا متصف به كفر شده‌اند ، به شهادت اينكه در توبيخ ايشان مىفرمايد : « آيا آيات من بر شما تلاوت نمىشد ، و شما از پذيرفتنش استكبار مىورزيديد . . . » . حرف « فاء » در جمله * ( « أفَلَمْ تَكُنْ » ) * فاء تفريع است و مىفهماند كه اين جمله نتيجه جمله اى است كه حذف شده . جمله اى كه جواب كلمه « اما » است ، و تقدير آن : « فيقال لهم ألم تكن اياتى تتلى عليكم - پس به ايشان گفته مىشود : آيا چنين نبود كه آيات من بر شما تلاوت مىشد » ؟ و مراد از « آيات » همان حجتهاى الهى است كه به وسيله وحى و دعوت براى ايشان اقامه مىشد . و « مجرم » به معناى كسى است كه متلبس به اجرام يعنى به گناه باشد . و معناى آيه اين است : اما آن كسانى كه كافر شده و حق را با اينكه ظاهر بود انكار كردند پس از در توبيخ به ايشان گفته مىشود آيا حجتهاى ما برايت خوانده نمىشد و در دنيا برايت بيان نمىشد و اين شما نبوديد كه از قبول آنها استكبار مىورزيديد و مردمى گنهكار بوديد ؟

--> ( 1 ) روح المعانى ، ج 25 ، ص 156 .