السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
215
تفسير الميزان ( فارسي )
* ( « وَلَقَدْ نَجَّيْنا بَنِي إِسْرائِيلَ مِنَ الْعَذابِ الْمُهِينِ » ) * ما بنى اسرائيل را از عذاب خوار كننده نجات داديم ، كه عبارت است از اسارت در دست فرعونيان كه فرزندانشان را سرمىبريدند ، و زنان و دختران را زنده مىگذاشتند ، و نيز بلاهاى ديگر . * ( « مِنْ فِرْعَوْنَ إِنَّه كانَ عالِياً مِنَ الْمُسْرِفِينَ » ) * جمله « من فرعون » بدل است از جمله « من العذاب » حال يا به اينكه مضافى از آن حذف شده كه تقديرش « من عذاب فرعون » بوده ، و يا اينكه چيزى حذف نشده و خود فرعون براى مبالغه عين عذاب قرار داده شده و معناى جمله * ( « إِنَّه كانَ عالِياً مِنَ الْمُسْرِفِينَ » ) * اين است كه : فرعون مردى متكبر و از اهل اسراف و تجاوز از حد بود . * ( « وَلَقَدِ اخْتَرْناهُمْ عَلى عِلْمٍ عَلَى الْعالَمِينَ » ) * يعنى ما بنى اسرائيل را با علمى كه به استحقاق آنان داشتيم ، برگزيديم . و اين معنا از سياق فهميده مىشود . و مراد از « عالمين » تمامى امتهاى عالم است . البته اين در صورتى است كه مراد از « اختيار » اختيار از بعضى جهات باشد ، مانند زياد داشتن انبياء ، چون آنها از ساير امتها انبياء بيشترى داشتند . و نيز اين امتياز را داشتند كه سالهايى طولانى در بيابان سرگردان شدند ، و در طول آن مدت ابر آسمان برايشان سايه مىافكند ، و طعامشان « من » و ميوه شان « سلوى » بود ، و امتيازاتى ديگر از اين قبيل . و اما اگر اختيار از تمامى جهات باشد در اين صورت منظور از « عالمين » اهل زمانه خود آنها مىباشد . چون بطور مسلم بنى اسرائيل بر امت اسلام برترى ندارند ، براى اينكه امت اسلام به حكم آيه شريفه « كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ » « 1 » و نيز آيه شريفه « هُوَ اجْتَباكُمْ وَما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ » « 2 » بر تمامى امتهاى عالم برترى و فضيلت دارد . * ( « وَآتَيْناهُمْ مِنَ الآياتِ ما فِيه بَلؤُا مُبِينٌ » ) * . كلمه « بلاء » به معناى آزمايش و امتحان است ، و معناى آيه اين است كه : ما از آيات و معجزات نمونه هايى به بنى اسرائيل داديم كه در آنها امتحانى روشن بود . و خلاصه معجزاتى براى آنان آورديم كه نمونه اش در هيچ امتى نبود ، و به همين جهت امت بنى اسرائيل
--> ( 1 ) شما امت اسلام بهترين امتى هستيد كه تا كنون در بشر ظاهر شدهايد . سوره بقره ، آيه 143 . ( 2 ) و شما را برگزيد و در دين هيچ تكليف شاقى بشما نكرد . سوره حج ، آيه 78 .