و اگر در آيه قبلى ، مؤمنين مخاطب و حاضر فرض شده بودند ، و به ايشان مىفرمود « داخل بهشت شويد » ولى در اين آيه غايب فرض شده‌اند ، مىفرمايد « براى آنان دائما قدح مىآورند و جام مىبرند » اين التفات به منظور تجليل و احترام از ايشان است ، مىخواهد بفهماند آن قدر از مؤمنين تجليل به عمل مىآيد كه بايد آن را براى ديگران تعريف كرد ، و روى از خود مؤمنين برگردانيده ، به كفار گفت مؤمنين چنين مقاماتى دارند تا بيشتر غبطه بخورند ، و صدق آنچه وعده داده شده بودند بهتر روشن گردد . * ( « وَفِيها ما تَشْتَهِيه الأَنْفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ » ) * - ظاهرا مراد از « * ( ما تَشْتَهِيه الأَنْفُسُ ) * - آنچه دلها هوس مىكند » چيزهايى است كه شهوت طبيعى بدان تعلق دارد ، از قبيل چشيدنيها ، بوئيدنيها ، شنيدنىها ، و لمس كردنيها ، و خلاصه چيزهايى كه انسان و حيوان در لذت بردن از آنها مشتركند . و مراد از « تلذذ چشمها » جمال و زينت است ، و قهرا منظور از آن ، چيزهايى است كه تقريبا اختصاص به انسانها دارد ، مانند مناظر بهجت آور ، و رخساره هاى زيبا ، و لباسهاى فاخر . و به همين جهت تعبير را تغيير داد . از آنچه كه ارتباط به نفس دارد و مورد علاقه آن است تعبير به شهوت و اشتهاء كرد ، و از آنچه ارتباط با چشم دارد تعبير به لذت فرمود . و لذائذ نفسانى هم در نزد ما انسانها منحصر در اين دو قسم است . ممكن هم هست لذائذ روحى و عقلى را هم در لذائذ چشمها گنجاند ، چون التذاذ روحى خود رؤيت و تماشاى قلب است . در مجمع البيان مىگويد : خداى سبحان در جمله * ( « ما تَشْتَهِيه الأَنْفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ » ) * تمامى نعمتهاى بهشتى را در عبارتى كوتاه آورده كه اگر تمامى خلائق جمع شوند و بخواهند انواع نعمتهاى بهشتى را توصيف كنند ، نمىتوانند وصفى پيدا كنند ، كه در اين عبارت كوتاه نباشد و دو صفت « * ( ما تَشْتَهِيه الأَنْفُسُ ) * » و « تلذ الاعين » شاملش نباشد « 1 » . * ( « وَأَنْتُمْ فِيها خالِدُونَ » ) * - اين جمله هم خبر است و هم وعده و هم بشارت به اينكه شما مؤمنان الى الأبد در اين نعمت خواهيد بود ، و معلوم است كه علم به اين بشارت ، لذتى روحى مىآورد ، كه با هيچ مقياسى قابل قياس با ساير لذتها نيست ، و با هيچ مقدارى تقدير نمىشود . * ( « وَتِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ » ) * بعضى « 2 » از مفسرين گفته‌اند : معناى « اورثتموها » اين است كه جنت به پاداش

--> ( 1 و 2 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 56 .