السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
8
تفسير الميزان ( فارسي )
و فرعون معاصر موسى ( ع ) با بنى اسرائيل معامله بردگان را مىكرد ، و در تضعيف آنان بسيار مىكوشيد ، و اين كار را تا بدانجا ادامه داد كه دستور داد هر چه فرزند پسر براى اين دودمان به دنيا مىآيد سر ببرند ، و دختران آنان را باقى بگذارند ، كه معلوم است سرانجام اين نقشه شوم چه بود ، او مىخواست به كلى مردان بنى اسرائيل را نابود كند ، كه در نتيجه نسل آنان به كلى منقرض مىشد . علت اينكه فرعون چنين نقشه اى را طرح كرد ، اين بود كه وى جزو مفسدين در زمين بود ، براى اينكه خلقت عمومى كه انسانها را ايجاد كرده بود و مىكند در ميان تيره اى با تيره اى ديگر در بسط وجود فرق نگذاشته ، و تمامى قبايل و دودمانها را به طور مساوى از هستى بهره داده ، آن گاه همه را به جهازى كه به سوى حيات اجتماعى با تمتع از امتعه حيات زمين ، هدايت كند ، مجهز ساخته تا هر يك به قدر ارزش وجودى و وزن اجتماعى خود بهره مند شود . اين همان اصلاحى است كه صنع ايجاد از آن خبر مىدهد ، و تجاوز از اين سنت و آزاد ساختن قومى و برده كردن قومى ديگر ، و بهره مندى قومى از چيزهايى كه استحقاق آن را ندارند ، و محروم كردن قومى ديگر از آنچه استحقاق آن را دارند ، افساد در زمين است ، كه انسانيت را به سوى هلاكت و نابودى مىكشاند . و در اين آيه آن جو و محيطى كه موسى ( ع ) در آن متولد شد ، تصوير شده ، كه تمامى آن اسباب و شرايطى كه بنى اسرائيل را محكوم به فنا مىكرد بر او نيز احاطه داشت ، و خدا او را از ميان همه آن اسباب سالم بيرون آورد . * ( « وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الأَرْضِ ) * . . . * ( ما كانُوا يَحْذَرُونَ » ) * كلمه « من » - به طورى كه از كلام راغب استفاده مىشود - در اصل به معناى ثقل و سنگينى بوده ، و از همين جهت واحد وزن را هم در سابق « من » مىگفتند ، و منت به معناى نعمت سنگين است ، و فلانى بر فلانى منت نهاد معنايش اين است كه : او را از نعمت ، گرانبار كرد ، و نيز همو گفته : و اين كلمه به دو نحو استعمال مىشود ، يكى منت عملى مانند آيه * ( « وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا » ) * يعنى مىخواهيم به آنان كه در زندگى ضعيف شمرده شدند نعمتى بدهيم كه از سنگينى آن گرانبار شوند ، و دوم منت زبانى ، مانند آيه « يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا - بر تو منت مىنهند كه مسلمان شدهاند » و اين از جمله كارهاى زشت است ، مگر در صورت كفران نعمت ، اين بود خلاصه كلام راغب « 1 » .
--> ( 1 ) مفردات راغب ، ماده « منن » .