اين جمله خطاب به عموم مىكند ، چون افرادى كه در كشتن اطفال به عنوان سبب ، مباشر ، آمر و مامور شركت داشته‌اند ، بسيار بوده‌اند . و همانا همسر فرعون كلام مزبور را ، به خاطر اين كه خداوند محبت موسى را در قلب وى افكنده بود ، گفت . و لذا ديگر اختيارى در كف او نماند ، و چاره اى نيافت جز اينكه نخست بلا و كشتن را از او بگرداند ، و سپس پيشنهاد فرزندى او را بكند ، كه خداى تعالى در جاى ديگر اين جريان را يكى از منتهايى دانسته كه به موسى كرده است ، فرموده : « وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي وَلِتُصْنَعَ عَلى عَيْنِي » « 1 » . * ( « عَسى أَنْ يَنْفَعَنا أَوْ نَتَّخِذَه وَلَداً » ) * - اين جمله را وقتى گفت كه آثار جلالت و سيماى جذبه الهى را در او بديد ، و از اين جمله كه گفت : * ( « أَوْ نَتَّخِذَه وَلَداً » ) * معلوم مىشود فرعون و همسرش پسرى نداشتند . * ( « وَهُمْ لا يَشْعُرُونَ » ) * - اين جمله حاليه است ، و معنايش اين است كه : همسر فرعون اين سخن را گفت ، و اين ميانجيگرى را كرد ، و بلاى كشتن را از موسى ( ع ) برگردانيد ، در حالى كه او و مخاطبينش نمىدانستند چه مىكنند و حقيقت حال و سرانجام كار چه مىشود . * ( « وَأَصْبَحَ فُؤادُ أُمِّ مُوسى فارِغاً إِنْ كادَتْ لَتُبْدِي بِه لَوْ لا أَنْ رَبَطْنا عَلى قَلْبِها لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ » ) * كلمه « تبدى » از مصدر « ابداء » به معناى اظهار است . و كلمه « ربطنا » از ماده « ربط » است ، و ربط بر هر چيز ، بستن آن است ، و در آيه شريفه كنايه از اطمينان دادن به قلب مادر موسى ( ع ) است . و مراد از فراغت قلب مادر موسى اين است كه : دلش از ترس و اندوه خالى شد ، و لازمه اين فراغت قلب اين است كه ديگر خيالهاى پريشان و خاطرات وحشتزا در دلش خطور نكند ، و دلش را مضطرب نكند و دچار جزع نگردد ، و در نتيجه اسرار فرزندش موسى را كه مىبايست مخفى كند ، اظهار نكند و دشمنان پى به راز وى نبرند . ما اين معنا را از اين راه استفاده كرده‌ايم كه : از ظاهر سياق برمىآيد كه سبب اظهار نكردن مادر موسى همانا فراغت خاطر او بوده ، و علت فراغت خاطرش ربط بر قلبش بوده كه خدا سبب آن شده است ، چون به او وحى فرستاد كه : « * ( لا تَخافِي وَلا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوه إِلَيْكِ ) * - مترس و غم مخور كه ما او را به تو برمىگردانيم . . . » .

--> ( 1 ) من محبتى از خودم بر تو افكندم و براى اينكه زير نظرم رشد كنى . سوره طه ، آيه 39 .