السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
95
تفسير الميزان ( فارسي )
آنها پاسخ دهند كه تمام زيست ما در زمين يا يك روز بود يا يك جزء از روز ( اگر ما خطا گوييم ) از فرشتگان حسابگر عمر خلق باز پرس ( 113 ) . خدا فرمايد شما اگر از حال خود آگاه بوديد مىدانستيد كه مدت عمرتان در دنيا بسيار اندك بود ( 114 ) . آيا چنين پنداشتيد كه ما شما را به عبث و بازيچه آفريدهايم هرگز به ما رجوع نخواهيد كرد ( 115 ) . زيرا خداى به حق ، برتر از آن است كه عبث كند كه هيچ خدايى به جز همان پروردگار عرش كريم نخواهد بود ( 116 ) . و هر كس غير خدا كسى را به الهيت خواند حساب كار او نزد خداست و البته كافران را فلاح و رستگارى نيست ( 117 ) . و تو اى رسول ما دعا كن و بگو بار الها بيامرز و ببخش كه تو بهترين بخشندگان عالم وجودى ( 118 ) . بيان آيات اين آيات عذاب آخرتى را كه در خلال آيات قبل به مشركين وعده داد به طور مفصل بيان مىكند و آغاز آن را از روز مرگ تا قيامت و از قيامت تا ابديت معرفى مىكند ، و اين معنا را خاطر نشان مىسازد كه زندگى دنيا كه ايشان را مغرور كرده ، و از آخرت باز داشته ، بسيار ناچيز و اندك است ، ( اگر بخواهند بفهمند ) و در آخر اين آيات كه آخر سوره است سوره را با خطابى به رسول خدا ( ص ) ختم مىكند ، و در آن خطاب به وى دستور مىدهد كه از او درخواست كند همان چيزى را كه خودش از بندگان مؤمن خود و رستگاران در آخرت حكايت كرده بود ، و آن اين بود كه گفتند : * ( « رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ ) * - پروردگارا بيامرز و رحم كن كه تو بهترين رحم كنندگان هستى » اتفاقا سوره را هم با مساله رستگارى همين طائفه افتتاح كرده و فرموده بود كه اينها وارث بهشتند . * ( « حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ » ) * كلمه « حتى » متعلق به ما قبل است كه به خداى تعالى نسبتها مىدادند ، كه منزه از آنها است ، يعنى ، هم چنان اين گونه نسبتها به او مىدهند ، و به او شرك مىورزند و با مال و فرزندان كه به ايشان دادهايم مغرور مىشوند تا مرگشان برسد ، و آياتى كه ميان اين غايت « حتى » و آن مغيا ( شرك ورزيدن آنان ) فاصله شده ، جمله هاى معترضه هستند .