يعنى فلانى از فلان شخص جوار و پناه خواست « فاجاره » و او هم جوارش داد ، يعنى از او خواست تا از وى حمايت كند ، و او هم حمايت كرد ، يعنى قصد سوء دشمنان را از او دفع نمود . و اين معنا در همه افعال خداى تعالى جريان دارد ، براى اين كه هيچ موجودى نيست كه خداوند به او عطائى بخشد و يا بخشيده اش را براى او باقى بدارد ، مگر آنكه آن را به هر نحو و هر قدر كه بخواهد حفظ مىكند ، بدون اينكه چيزى مانعش شود ، چون هر مانعى را كه فرض كنيد اگر جلوگير او شود به اذن و مشيت خود او شده پس در حقيقت منع از خود او است و با يك عمل خود از عمل ديگرش جلوگير شده ، چون منع مانع را خدا به مانع داده ، و او مىتواند از منع او و يا از مقدارى از آن جلوگيرى كند . پس منظور از اينكه فرمود : * ( « وَهُوَ يُجِيرُ وَلا يُجارُ عَلَيْه » ) * اين است كه او بدى و سوء را از هر كس كه مورد سوء قصد قرار گرفته باشد منع مىكند ، ولى كسى و چيزى نيست كه جلو سوء او را نسبت به كسى بگيرد . و معناى آيه اين است كه : به اين منكرين بعث بگو كيست آن كسى كه ايجاد تمامى موجودات مخصوص او است ، و نيز آثار و خواص هر موجودى را تنها او به آن موجود داده و او از هر كس كه به وى پناهنده شود حمايت مىكند و كسى نيست كه كسى را از خشم و عذاب او حفظ و حمايت كند ، اگر داناييد ؟ . * ( « سَيَقُولُونَ لِلَّه قُلْ فَأَنَّى تُسْحَرُونَ » ) * بعضى « 1 » از مفسرين گفته‌اند : مراد از « سحر » اين است كه چيزى در خيال انسان بر خلاف آنچه كه هست جلوه كند ، كه بنا به گفته اينان كلمه « تسحرون » استعاره يا كنايه خواهد بود ، و معنايش اين مىشود كه : به زودى جوابت مىدهند كه ملكوت آسمانها و زمين براى خداست . وقتى جواب دادند ايشان را توبيخ كن كه پس تا كى حق در خيال شما باطل جلوه مىكند ؟ وقتى ملك مطلق براى خداى سبحان است ، پس او مىتواند نشاة آخرت را ايجاد نموده ، اموات را براى حساب و پاداش و كيفر دوباره زنده كند ، و براى او جز يك امر و فرمان « كن » مئونه اى ندارد . اين را هم بايد دانست كه اين احتجاجات سه گانه همانطور كه امكان بعث را اثبات مىكند ، همچنين يگانگى خدا را در ربوبيت اثبات مىنمايد ، چون ملك حقيقى بدون

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 115 .