معنا را با مبالغه افاده مىكند . و فرق بين « ملك » - به فتحه ميم و كسر لام - و بين « مالك » اين است كه مالك آن كسى است كه مالى را دارا باشد ، ولى ملك و به معناى كسى است كه آن مالك را و ملك او را مالك باشد ، پس مالكيت ملك در طول مالكيت مالك است و او مىتواند هم در مال مالك حكم كند ، و هم در خود او . خداى تعالى ملكوت خودش را تفسير كرده و فرموده : « إِنَّما أَمْرُه إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَه كُنْ فَيَكُونُ فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِه مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ » « 1 » . پس ملكوت هر چيزى اين است كه از امر خدا و به كلمه « كن » هستى يابد . و به عبارت ديگر ملكوت هر چيزى وجود او است به ايجاد خداى تعالى . پس « بودن ملكوت هر چيز به دست خدا » كنايه استعارى است از اينكه ايجاد هر موجودى كه بتوان كلمه « شىء - چيز » را بر آن اطلاق نمود مختص به خداى تعالى است ، هم چنان كه فرموده : « اللَّه خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ » « 2 » پس ملك خدا محيط به هر چيز است و نفوذ امرش و ممضى بودن حكمش بر هر چيزى ثابت است . و چون ممكن است كسى توهم كند كه عموم ملك و نفوذ امر خدا با اخلال بعضى از اسباب و علل در امر او منافات ندارد ، ممكن است بعضى از علل و اسباب در پاره اى مخلوقات اثرى بگذارد كه خداى اراده نكرده و يا پاره اى از مخلوقات را از آنچه خدا اراده كرده منع كند ، از اين جهت جمله * ( « بِيَدِه مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ » ) * را با جمله * ( « وَهُوَ يُجِيرُ وَلا يُجارُ عَلَيْه » ) * تكميل كرد . و اين جمله در حقيقت توضيح اختصاص ملك است و مىفهماند كه اين اختصاص به تمام معناى كلمه است ، پس هيچ چيزى از موجودات هيچ مرحله اى از ملك را ندارد و هر موجودى هر چه را مالك است در طول ملك خدا است نه در عرض آن تا به مالكيت خدا خلل وارد كند ، و يا اعتراض كند ، پس حكم و ملك تنها از آن او است . * ( « وَهُوَ يُجِيرُ وَلا يُجارُ عَلَيْه » ) * - كلمه « جوار » كه دو كلمه « يجير » و « يجار » از آن اشتقاق يافته‌اند ، در اصل به معناى قرب مسكن بوده ، بعدها براى همين قرب مسكن و نزديكى خانه كسى به خانه كس ديگر حقى به نام حق همسايگى يا حق جوار قرار دادند ، و آن اين است كه از همسايه حمايت نموده ، به احترام همسايگى از سوء قصد افراد نسبت به او جلوگيرى كند ، آن گاه از اين ماده افعالى مشتق نمودند ، مثلا گفتند : « فلان استجار فلانا »

--> ( 1 ) امر او هر گاه چيزى را بخواهد اين است كه بگويد باش پس بىدرنگ موجود شود ، پس منزه است آن خدايى كه به دست او است ملكوت هر چيز . سوره يس ، آيه 82 و 83 . ( 2 ) خدا خالق هر چيزى است . سوره زمر ، آيه 62 .