چون ايمان به آيات او ايمان به شريعت او است ، شريعتى كه عبادت او را تشريع مىكند ، و نيز ايمان به ادله اى است كه توحيد در ذات و در ربوبيت و الوهيت او را اثبات مىنمايد . علاوه بر اين تمامى انبياء و رسولان از جانب او آمده‌اند و فرستادن پيامبران براى اين است كه مردم را به سوى حق هدايت كنند - حقى كه سعادت ايشان در آن است - و همين ارسال رسولان از شؤون ربوبيت است . و اگر خدا شريكى مىداشت و غير او ربى ديگر مىبود ، ربوبيت او هم اقتضاء مىكرد رسولانى بفرستد ، و اين نكته از لطائف كلمات مولى امير المؤمنين ( ص ) است كه مىفرمايد : « لو كان لربك شريك لاتتك رسله - اگر براى پروردگار تو شريكى مىبود ، پيغمبران او هم براى تو مىآمدند » « 1 » . آن گاه فرموده : * ( « وَالَّذِينَ يُؤْتُونَ ما آتَوْا وَقُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلى رَبِّهِمْ راجِعُونَ » ) * كلمه « وجل » به معناى ترس است ، و جمله « يؤتون ما آتوا » به معناى « يعطون ما اعطوا » است ، يعنى آنچه خدا به آنان داده در راه او مىدهند . بعضى « 2 » گفته‌اند مراد از « ايتاء ما آتوا » اين است كه تمامى اعمال صالح را انجام مىدهند ، و جمله « و قلوبهم وجلة » حال از فاعل در « يؤتون » است . و معناى اين آيه اين است كه : مؤمنين كسانى هستند كه آنچه مىدهند - و يا بنا به آن تفسير ديگر آنچه از اعمال صالح بجا مىآورند - در حالى انجام مىدهند و به جا مىآورند كه دلهايشان ترسناك از اين است كه به زودى به سوى پروردگارشان بازگشت خواهند كرد ، يعنى باعث انفاق كردنشان و يا آوردن اعمال صالح همان ياد مرگ ، و بازگشت حتمى به سوى پروردگارشان است و آنچه مىكنند از ترس است . در اين آيه شريفه دلالت است بر اينكه مؤمنين علاوه بر ايمان به خدا و به آيات او ايمان به روز جزا نيز دارند ، پس تا اينجا صفات مؤمنين متعين شد . و خلاصه اش اين شد كه تنها : به خدا ايمان دارند و براى او شريك نمىگيرند و به رسولان او و به روز جزا هم ايمان دارند ، و به همين جهت عمل صالح انجام مىدهند . آن گاه فرموده : * ( « أُولئِكَ يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَهُمْ لَها سابِقُونَ » ) * ، ظاهرا لام در « لها » به معناى « الى » باشد و « لها » كه جار و مجرور است متعلق به « سابقون » ، و معنايش چنين باشد ، مؤمنينى كه وصفشان را كرديم در خيرات و اعمال صالح سرعت نموده ، و به سوى آن

--> ( 1 ) نهج البلاغة فيض الاسلام ، ص 918 . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 110 .