مفسرين گفته‌اند كه : نطق مرغان معجزه اى براى آن جناب بوده و گر نه خود مرغان هيچ يك زبان و نطق ندارند ، حرف صحيحى نيست . * ( « وَأُوتِينا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ » ) * - يعنى خداى تعالى از هر چيزى به ما عطايى داده ، و جمله « از هر چيزى » هر چند شامل تمامى موجوداتى مىشود كه ممكن است وجودش فرض شود ، چون مفهوم « شىء - چيز » از عمومىترين مفاهيم است ، مخصوصا وقتى كلمه « كل : هر » نيز بر سرش در آيد - و ليكن از آنجايى كه مقام آن جناب ، مقام حديث به نعمت بوده ، ناچار مقصود از كلمه « هر چيز » تنها هر چيزى است كه اگر به آدمى داده شود مىتواند از آن متنعم شود ، نه هر چيز ، پس قهرا كلمه * ( « كُلِّ شَيْءٍ » ) * در آيه شريفه مقيد مىشود به نعمتهايى مانند : علم و نبوت و ملك و حكم ، - قدرت بر داورى صحيح - و ساير نعمتهاى مادى و معنوى . * ( « إِنَّ هذا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِينُ » ) * - اين شكرى است از سليمان ( ع ) كه بدون عجب و كبر و غرور ، همان حديث به نعمت قبل را تاكيد مىكند ، زيرا همه نعمتها را به خدا نسبت داد ، در يك جا گفت : « علمنا » ( علم منطق طير را به ما داده‌اند ) يك جا گفت « اوتينا » ( و از هر چيز به ما داده‌اند ) ، اينجا هم آن دو جمله را تاكيد نموده مىگويد : « همه اينها فضلى است آشكارا از خدا » ، هر چند كه بعضى « 1 » از مفسرين احتمال داده‌اند كه : جمله اخير كلام خدا باشد ، نه سخن سليمان ، ولى سياق اين احتمال را نمىپذيرد . * ( « وَحُشِرَ لِسُلَيْمانَ جُنُودُه مِنَ الْجِنِّ وَالإِنْسِ وَالطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ » ) * كلمه « حشر » به معناى جمع كردن مردم و فرستادنشان به دنبال كار است ، اما فرستادن به زور و جبر ، و كلمه « يوزعون » از ماده وزع به معناى منع است و يا به قول بعضى « 2 » ديگر ، به معناى « حبس » مىباشد و معناى آيه به طورى كه گفته‌اند : اين است كه براى سليمان لشكرش جمع شد ، لشكرها كه از جن و انس و طير بودند و از اينكه متفرق شوند يا در هم مخلوط گردند جلوگيرى مىشدند ، بلكه هر يك در جاى خود نگهدارى مىشدند . از آيه شريفه بر مىآيد كه گويا سليمان ( ع ) لشكرهايى از جن و طير داشته ، كه مانند لشكريان انسى او با او حركت مىكردند . و كلمه « حشر » و همچنين وصف محشورين به اينكه لشكريان او بودند و همچنين سياق آيات بعدى ، همه دليلند بر اين كه لشكريان آن حضرت طوايف خاصى از انسانها و از جن و طير ، بوده‌اند ، براى اينكه در آيه شريفه فرموده : « براى سليمان جمع آورى شد لشكريانى

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 214 . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 215 .