فيه النار » بوده ، يعنى مبارك است آن كسى كه در مكانى قرار دارد ، كه آتش در آن مكان است و مقصود از آن مكان بقعه مباركه اى است كه درخت در آن قرار داشته است و در سوره قصص نام آن بقعه آمده ، و مراد از « مَنْ فِيها » موسى ( ع ) است و مقصود از « من حولها » انبيايى هستند كه از آل ابراهيم و از بنى اسرائيل در پيرامون آن بقعه يعنى سرزمين شام منزل گزيده‌اند . بعضى « 1 » ديگر گفته‌اند : مراد از * ( « مَنْ فِي النَّارِ » ) * نور خداى تعالى ، و مراد از « من حولها » موسى ( ع ) است . بعضى « 2 » ديگر گفته‌اند : مراد از * ( « مَنْ فِي النَّارِ » ) * درخت است كه در احاطه آتش قرار داشت و مراد از « من حولها » ملائكه اى است كه خداى را تسبيح مىگفته‌اند . ليكن بيشتر اين وجوه تفسير به رأى است كه از نظر خواننده مخفى نمىباشد . * ( « يا مُوسى إِنَّه أَنَا اللَّه الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ » ) * خداى تعالى در اين جمله خود را براى موسى معرفى مىكند ، تا بداند آن كسى كه دارد با او سخن مىگويد پروردگار متعال اوست . پس ، اين آيه در اين سوره در برابر آيه « نُودِيَ يا مُوسى إِنِّي أَنَا رَبُّكَ فَاخْلَعْ . . . » مىباشد ، كه خواننده بايد به سوره طه مراجعه نموده ، و در آن دقت كند . * ( « وَأَلْقِ عَصاكَ فَلَمَّا رَآها تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ وَلَّى مُدْبِراً وَلَمْ يُعَقِّبْ » ) * كلمه « تهتز » از اهتزاز است ، كه به معناى تحريك به شدت است و « جان » به معناى مار كوچكى است كه به سرعت مىدود ، و « مدبرا » از إدبار است كه خلاف اقبال را معنا مىدهد و « يعقب » از تعقيب است كه به معناى حمله بعد از فرار است يعنى كسى كه دشمن را تعقيب مىكند اگر دشمن فرار كرد و دوباره حمله كرد او هم حمله كند . و در آيه ، حذف و ايجازى به كار رفته ، كه « فا » ى فصيحه از آن خبر مىدهد ، چون بعد از آنكه فرمود : « عصايت را بينداز » ، به دنبالش فرمود : « پس همين كه ديد به شدت به حركت در آمد » و از كلمه « پس همين كه » فهميده مىشود كه تقدير كلام چنين بوده : « عصايت را بينداز ، پس همين كه عصايش را افكند و ناگهان به صورت اژدهايى آشكار شده درآمد كه داشت به شدت حركت مىكرد و مثل يك مار كوچك جست و خيز مىكرد - چون آن را بديد كه به شدت حركت مىكند - رو به عقب فرار كرد . . . » .

--> ( 1 ) مجموعه من التفاسير ، ج 4 ، ص 504 . ( 2 ) روح المعانى ، ج 19 ، ص 161 .