مردم را بشارت و انذار دهد و به همين منظور ، مختصرى از داستانهاى موسى ، داود ، سليمان ، صالح و لوط ( ع ) را به عنوان شاهد ذكر نموده و در دنبال آن پاره اى از اصول معارف مانند وحدانيت خداى تعالى در ربوبيت و مانند معاد را ذكر نموده است . * ( « تِلْكَ آياتُ الْقُرْآنِ وَكِتابٍ مُبِينٍ » ) * اشاره به تلك - همانطور كه در اول سوره شعراء گفتيم - اشاره به آيات سوره است ، آياتى كه بعدا نازل مىشود ، و آياتى كه قبلا نازل شده ، و تعبير به لفظ « تلك » كه مخصوص اشاره به دور است براى اين است كه به رفعت قدر و بلندى مرتبه آن آيات نيز اشاره كرده باشد . كلمه « قرآن » اسم كتاب است و اگر آن را قرآن ناميده بدين جهت است كه خواندنى است و كلمه « مبين » از إبانه به معناى اظهار است ، و اگر كلمه كتاب را نكره آورد و نفرمود « و الكتاب المبين » براى اين بوده كه عظمت آن را برساند ( چون نكره آوردن اسم ، گاهى تفخيم و تعظيم را مىرساند ) ، و معناى جمله مورد بحث اين است كه اين آيات رفيع القدر و عظيم المنزله كه ما نازل مىكنيم آيات كتابى است خواندنى و عظيم الشان ، كتابى كه مقاصد خود را روشن مىكند و ابهام و پيچيدگى ندارد . در مجمع البيان گفته : اگر آيات را به دو صفت « قرآن و كتاب » توصيف كرد ، براى اين بود كه بفهماند همانطور كه با خواندن ، ظاهر مىشود با نوشتن نيز ظاهر مىشود ، و خلاصه به منزله ناطقى است كه معارف را آن هم از دو طريق خواندن و نوشتن بيان مىكند و اگر آن را با كلمه « مبين » توصيف كرد ، براى اين بود كه آن را به ناطقى تشبيه كرده باشد كه روشن سخن مىگويد « 1 » . * ( « هُدىً وَبُشْرى لِلْمُؤْمِنِينَ » ) * دو مصدر « هدى » و « بشرى » يا به معناى اسم فاعلند ، و يا اگر همان معناى مصدرى مراد باشد به منظور مبالغه به اين تعبير آورده شده‌اند و معناى جمله اين است كه : اين كتاب مبين براى مؤمنين بسيار هدايت كننده و بشارت دهنده است . * ( « الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكاةَ . . . » ) * مقصود از ذكر نماز و زكات ، ذكر نمونه اى از اعمال صالح است و اگر از ميان اعمال صالحه اين دو را نام مىبرد ، چون اين دو هر يك در باب خود ركن هستند ، نماز در عبادتهاى

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 210 .