السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

465

تفسير الميزان ( فارسي )

شهابهاى ثاقب از نزديكى به آسمان و به گوش دادن ، رانده مىشوند و اين معنا در چند جاى ديگر كلام مجيدش آمده . * ( « فَلا تَدْعُ مَعَ اللَّه إِلهاً آخَرَ فَتَكُونَ مِنَ الْمُعَذَّبِينَ » ) * خطاب در اين آيه به رسول خدا ( ص ) است ، او را از شرك به خدا نهى مىكند و اين نهى را نتيجه جمله « * ( وَما تَنَزَّلَتْ بِه الشَّياطِينُ . . . ) * » مىگيرد ، و معناى مجموع آن اين مىشود : حالا كه معلوم شد اين قرآن تنزيلى است از رب العالمين و شيطانها در نازل كردن آن كمترين دخالتى ندارند و اين قرآن هم از جمله معارفى كه بيان مىكند ، از شرك نهى كرده ، وعده عذاب به مشركين مىدهد ، پس به خدا شرك نور ز تا آن عذاب موعود به تو نرسد و داخل در زمره معذبين نشوى . در اينجا ممكن است به ذهن خواننده برسد كه رسول خدا ( ص ) با داشتن عصمت الهى ديگر ممكن نيست كه معصيت از او سر بزند و چنين چيزى از او محال است و ليكن عصمت الهى منافات با نهى از شرك ندارد و باعث نمىشود كه به طور كلى امر و نهى به معصوم باطل شود و تكليف از او برداشته شود ، زيرا معصوم نيز بشرى است مختار در فعل و ترك ، و طاعت و معصيت از ناحيه شخص او متصور است ، هر چند كه از ناحيه خدا داراى عصمت است . آيات بسيارى از قرآن كريم نيز بر مكلف بودن انبياء ( ع ) دلالت دارد ، مانند آيه « وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » « 1 » كه درباره عموم انبياء است ، و درباره خصوص پيامبر اسلام ( ص ) فرموده : « لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ » « 2 » و اين دو آيه هر چند انبياء را از شرك نهى نكرده و ليكن تعبيرى كه در آن ديديد ، در معناى نهى است . و اينكه بعضى از مفسرين گفته‌اند : « تكليفهايى كه خداى تعالى به بندگان خود مىكند براى اين است كه آنان را به حد كمال برساند و در نتيجه اگر بنده اى به حد كمال رسيد ، ديگر تكليف از او برداشته مىشود ، زيرا در آن صورت تكليف ، تحصيل حاصل است ، كه آن نيز عملى لغو است و به همين جهت انبياء مورد تكليف قرار نمىگيرند » صحيح نيست ، براى اينكه اعمال صالح كه تكليف بدان تعلق مىگيرد ، همانطور كه نفس آدمى را به كمال سوق مىدهد ، خود نيز آثار كمال نفس است و معقول نيست نفس كسى به كمال برسد ، ولى

--> ( 1 ) اگر شرك مىورزيدند ، هر آينه پاداش اعمالشان حبط مىشد . سوره انعام ، آيه 88 . ( 2 ) اگر شرك مىورزيدى عملت حبط مىشد . سوره زمر ، آيه 65 .