* ( « إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ » ) * يعنى من براى شما رسولى از ناحيه پروردگارتان و امينى بر رسالت او هستم ، به شما ابلاغ نمىكنم مگر آنچه كه پروردگارم مامورم كرده و از شما خواسته است ، و به همين جهت جمله * ( « فَاتَّقُوا اللَّه وَأَطِيعُونِ » ) * را بر آن متفرع كرد ، آن گاه دستورشان داد تا اطاعتش كنند ، چون اطاعت او اطاعت خدا است * ( « وَما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلى رَبِّ الْعالَمِينَ » ) * اين جمله در سياق اين است كه بفهماند من به مزد دنيوى طمع ندارم ، ولى به اين عبارت فرموده كه « از شما مزدى در خواست نمىكنم » و با اين تعبير فهمانده كه به جز خيرخواهى منظورى ندارد و آنچه كه ايشان را بدان دعوت مىكند به خير خود ايشان است و در آن خيانت و نيرنگى هم نمىكند ، خوب ، وقتى چنين است بايد در آنچه امرشان مىكند اطاعتش كنند ، و به همين جهت در اينجا نيز جمله : * ( « فَاتَّقُوا اللَّه وَأَطِيعُونِ » ) * را بر آن متفرع نمود . و اگر در جمله * ( « إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلى رَبِّ الْعالَمِينَ » ) * به جاى نام جلاله « اللَّه » نام رب العالمين را آورد ، براى اين است كه بر مساله توحيد صريحتر دلالت كند ، چون مشركين خداى تعالى را معبود عالم آلهه مىدانستند و معتقد بودند كه براى هر عالمى الهى جداگانه هست ، كه آن را به جاى خدا مىپرستيدند . بنا بر اين ، در برابر اينان بايد اين معنا را اثبات كرد كه : خداى تعالى رب همه عوالم است و غير از خداى تعالى هيچ إله ديگرى نيست . * ( « فَاتَّقُوا اللَّه وَأَطِيعُونِ » ) * در سابق وجه تكرار اين جمله گذشت و بنا بر آن وجه در مورد بحث مىفهماند كه هر يك از امانت و نخواستن مزد ، سببى جداگانه و مستقل است براى وجوب اطاعت آن جناب بر مردم . * ( « قالُوا أنُؤْمِنُ لَكَ وَاتَّبَعَكَ الأَرْذَلُونَ » ) * كلمه « ارذلون » جمع مصحح « أرذل » است و ارذل اسم تفضيل از رذالت است . و رذالت به معناى پستى و دنائت است . مقصود مردم از اينكه به نوح ( ع ) گفتند : پيروان تو افراد پستند ، اين بوده كه شغل پست و كارهاى كوچك دارند ، و لذا آن جناب پاسخشان داد به اينكه : * ( « وَما عِلْمِي بِما كانُوا يَعْمَلُونَ » ) * . و ظاهرا قوم نوح ( ع ) ملاك شرافت و احترام را اموال و فرزندان و پيروان بيشتر مىدانستند ، هم چنان كه از دعاى نوح ( ع ) كه عرضه داشت : « رَبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِي وَاتَّبَعُوا مَنْ لَمْ يَزِدْه مالُه وَوَلَدُه إِلَّا خَساراً » « 1 » ، اين معنا به خوبى بر مىآيد ، يعنى

--> ( 1 ) پروردگارا آنان سر از فرمان من برتافتند ، و كسى را پيروى كردند كه زيادى مال و فرزندانش جز بر خسرانش نمىافزايد . سوره نوح ، آيه 21 .