وسيله اى كه اين مردم آن را تكذيب كردند يارى ده ، يعنى با آن عذابى كه اينها تكذيبش كردند و گفتند : « فَأْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ » « 1 » مرا نصرت بده ، مؤيد اين احتمال اين است كه نوح ( ع ) درخواست كرده بود كه « رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الأَرْضِ مِنَ الْكافِرِينَ دَيَّاراً » « 2 » و نيز مؤيد ديگرش اينكه آيه را به طور فصل آورد ، چون در معناى جواب سؤال و درخواست بود . * ( « فَأَوْحَيْنا إِلَيْه أَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَوَحْيِنا . . . » ) * . اين جمله متفرع است بر درخواست نصرت ، ( يعنى و چون درخواست نصرت كرد پس به او وحى كرديم ) و معناى كشتى ساختن در برابر ديدگان خدا اين است كه كشتى ساختنش تحت مراقبت و محافظت خداى تعالى باشد . و معناى « كشتى ساختن به وحى خدا » اين است كه با تعليم او و دستورات غيبى كه به تدريج مىرسد باشد . * ( « فَإِذا جاءَ أَمْرُنا وَفارَ التَّنُّورُ » ) * - مراد از « امر » به طورى كه گفته شده حكم قطعى است كه خدا بين او و قومش راند ، و آن غرق شدن قوم او بود . و به طورى كه از سياق برمىآيد « فوران تنور » كه خود محل آتش است علامت و نشانه آمدن عذاب بوده و اين نشانه عجيبى بوده كه از تنورهاى آتش چون فواره ، آب به طرف بالا فوران كند . * ( « فَاسْلُكْ فِيها مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ » ) * - قرائتى كه بين همه قراء داير و رايج است اين است كه كلمه « كل » را تنوين مىدهند نه اينكه به طور اضافه بخوانند ، در نتيجه ناگزير چيزى در تقدير گرفته مىشود ، و تقدير : « من كل نوع زوجين - دو جفت از هر نوع حيوان » خواهد بود ، و سلوك در كشتى به معناى راه دادن و داخل كردن در آن است ، و ظاهرا كلمه « من » براى ابتداى غايت باشد ، و معنا اين باشد كه : دو جفت نر و ماده از هر نوع داخل كشتى كن . * ( « وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْه الْقَوْلُ مِنْهُمْ » ) * - اين جمله عطف است بر كلمه « زوجين » و معنايش اين است كه : داخل كشتى كن دو جفت از هر نوع و خانواده ات را . بعضى « 3 » از مفسرين گفته‌اند : عطف بر « زوجين » معنا را فاسد مىكند ، چون معنايش اين مىشود : داخل كشتى كن دو جفت از هر نوع را و از هر نوع خانواده ات را ، پس بهتر اين است كه اصلا عطف نكنيم ، و يك فعل « اسلك » ديگرى در تقدير بگيريم ، آن گاه عطف بر

--> ( 1 ) پس بياور براى ما آنچه وعده دادى اگر از راستگويان مىباشى . سوره هود ، آيه 32 . ( 2 ) خدايا از كافران ديارى بر روى زمين باقى مگذار . سوره نوح ، آيه 26 . ( 3 ) روح المعانى ، ج 18 ، ص 27 .