السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

342

تفسير الميزان ( فارسي )

و در الدر المنثور است كه : عبد بن حميد از ابى سعيد خدرى از رسول خدا ( ص ) روايت كرده كه در معناى « غرام » در جمله * ( « إِنَّ عَذابَها كانَ غَراماً » ) * فرموده : يعنى دائمى است « 1 » . و در تفسير قمى در ضمن روايت ابى الجارود از ابى جعفر ( ع ) نقل كرده كه در معناى كلمه مذكور فرمود : غرام به معناى لازم و لا ينفك است . و در معناى اسراف در جمله * ( « لَمْ يُسْرِفُوا » ) * فرموده است : اسراف به معناى انفاق در معصيت و در غير حق است . و در معناى اقتار در جمله * ( « وَلَمْ يَقْتُرُوا » ) * فرموده : يعنى در حق خداى عز و جل بخل روا نمىدارند . و در معناى جمله * ( « وَكانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً » ) * فرموده : قوام به معناى عدل و ميانه روى در انفاق است ، و آن عبارت است از انفاق در هر جايى كه خدا دستور داده باشد « 2 » . و در كافى از احمد بن محمد بن على از محمد بن سنان از ابى الحسن ( ع ) روايت كرده كه در ذيل جمله * ( « وَكانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً » ) * فرموده : قوام ، عبارت است از انفاق دارندگان ، به مقدارى كه لازم است و انفاق بيچارگان به مقدارى كه قدرت و توانايى دارند هست ، آن هم هر يك را به قدر عيال و مخارجشان ، مخارجى كه زندگيشان را اصلاح كند و زندگى خود صاحب عيال را نيز اصلاح نمايد ، زيرا خداى تعالى هيچ كس را تكليف نفرموده مگر به آن مقدارى كه قدرت به ايشان داده است « 3 » . و در مجمع البيان از معاذ روايت كرده كه گفت : از رسول خدا ( ص ) از اين آيه پرسيدم ، فرمود : كسى كه در غير حق انفاق كند اسراف كرده و كسى كه در مورد حق انفاق نكند اقتار كرده است « 4 » . مؤلف : اخبار در معناى اين آيه بسيار زياد است . و در الدر المنثور است كه فاريابى و احمد و عبد بن حميد و بخارى و مسلم و ترمذى و ابن جرير و ابن منذر و ابن ابى حاتم و ابن مردويه و بيهقى ( در شعب الايمان ) ، از ابن مسعود روايت كرده كه گفت از رسول خدا ( ص ) پرسيدم : چه گناهى از همه گناهان بزرگتر است ؟ فرمود : اينكه براى خدا شريك بگيرى ، با اينكه او تو را خلق كرده . پرسيدم ديگر چه ؟ فرمود : اينكه فرزندت را از ترس اينكه روزى تو را بخورد به قتل

--> ( 1 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 77 . ( 2 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 116 - 117 . ( 3 ) كافى ، ج 4 ، ح 8 ، ص 56 . ( 4 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 179 .