شده باشد و از كف خانه بلندتر باشد . و در آيه شريفه ، كنايه است از درجه عالىتر بهشت ، و مراد از « صبر » ، صبر بر طاعت خدا و بر ترك معصيت او است و اين دو قسم صبر همان است كه در آيات سابق نيز ذكر شده بود و ليكن اين دو صبر عادتا جداى از صبر قسم سوم ، يعنى صبر در هنگام شدائد و مصائب نيست و قهرا كسى كه بر طاعت خدا و بر ترك معصيت او صبر مىكند ممكن نيست در هنگام شدائد صبر نكند . و معناى آيه اين است : اين نامبردگان كه به اوصاف قبل وصف شدند درجه رفيع و قسمت بالاى بهشت را پاداش گرفته و فرشتگان ، ايشان را با تحيت و سلام ديدار مىكنند ، تحيت به معناى هر پيشكشى است كه آدمى را خوشحال سازد . و مراد از « سلام » هر چيزى است كه در آن ترس و پرهيز نباشد ، و اگر اين دو كلمه ، يعنى تحيت و سلام را نكره آورد به منظور بزرگداشت آن دو بوده ، بقيه الفاظ آيه روشن است . * ( « قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لا دُعاؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزاماً » ) * در مفردات گفته : وقتى گفته مىشود : « ما عبات به » معنايش اين است كه : من به فلان چيز اعتنايى نكردم و باكم نشد ، و اصل اين كلمه از ماده « عبا » گرفته شده كه به معناى ثقل است گويا فرموده : اينان نزد پروردگار من وزن و قدرى ندارند و در آيه * ( « قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي » ) * نيز بدين معنا است . بعضى ديگر گفته‌اند : از باب « عبات الطيب - بوى خوش باقى ماند » است ، گويا گفته شده اگر دعاى شما نباشد خدا باقيتان نمىگذارد « 1 » . بعضى « 2 » از مفسرين گفته‌اند : جمله « دعاؤكم » از باب اضافه مصدر به مفعول خودش است و فاعل آن ضميرى است كه به كلمه « ربى » بر مىگردد و معنايش اين است كه : اگر دعوت پروردگارم شما را نبوده باشد ، بنا بر اين تفسير ، جمله « فقد كذبتم » از باب تفريع سبب بر مسبب - يعنى انكشاف سبب به وسيله مسبب - است و معنايش اين است كه : بايد از همين تكذيب خود پى ببريد كه ديگر خدا شما را به سوى خود نمىخواند و در نتيجه اعتنايى به شما ندارد و جمله * ( « فَسَوْفَ يَكُونُ لِزاماً » ) * معنايش اين است كه به زودى اين تكذيب شما ، طوق لعنتى به گردنتان خواهد شد كه به هيچ وجه از شما جدا نشود تا با شقاوتى لازم و عذابى دائم كيفر شويد . و معناى آيه چنين مىشود كه : اى رسول من ! به ايشان بگو نزد پروردگار من قدر و

--> ( 1 ) مفردات راغب ، ماده « عبا » . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 182 .