السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
256
تفسير الميزان ( فارسي )
پس خداى سبحان روى سخن به ايشان نكرد ، و پاسخشان نداد ، تنها به رسول خود فرمود : « پروردگارش كه او را رسول گرفت و فرقان بر او نازل كرد تا نذيرى براى عالميان باشد قادر است فوق آنچه آنها از وى توقع مىكردند بياورد ، و آن اين است كه اگر بخواهد خدا بهتر از آن قصرها بهشتهايى قرار مىدهد كه از دامنه اش نهرها جارى بوده و قصرهايى كه هيچ وصف كننده اى نتواند وصف آنها را بگويد دارا باشد ، و اين بهتر است از باغى كه از ميوه آن بخورد ، يا گنجى كه در حوائجش مصرف سازد » . و به همين مقدار جواب آنان داده شده ، اما نازل شدن ملك را تا او را در انذار و تبليغ كمك كند جواب نداد ، چون بطلانش روشن بود ، و در چند جاى كلام مجيدش پاسخهاى مختلفى از آن داده بود ، در سوره انعام آيه 8 فرموده بود : « وَلَوْ جَعَلْناه مَلَكاً لَجَعَلْناه رَجُلًا ، وَلَلَبَسْنا عَلَيْهِمْ ما يَلْبِسُونَ » « 1 » و در سوره اسرى آيه 95 فرموده : « قُلْ لَوْ كانَ فِي الأَرْضِ مَلائِكَةٌ يَمْشُونَ مُطْمَئِنِّينَ لَنَزَّلْنا عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ مَلَكاً رَسُولًا » « 2 » و در سوره حجر آيه 8 فرموده : « ما نُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ إِلَّا بِالْحَقِّ ، وَما كانُوا إِذاً مُنْظَرِينَ » « 3 » كه بيان حجت هر يك از اين آيات در تفسير خود آنها گذشت . و از همين جا روشن مىشود كه مراد از جعل جنات و قصور براى رسول خدا ( ص ) ، بهشت و قصرهاى دنيايى است ، چون در مقام مخاصمه و جوابگويى به خصم جز اين معنا ندارد پس آنچه از مقام و سياق به دست آمد اين است كه كفار توقعاتى چنين و چنان از آن جناب مىكردند ، و منظورشان تعجيز و به تنگ آوردن آن حضرت بود ، و در آيه شريفه پاسخ داده ، - البته به خود رسول خدا ( ص ) - كه پروردگار تو قادر بر بزرگتر از اينها است ، چون اگر بخواهد بهتر از اينها برايت قرار مىدهد ، بهشتهايى كه نهرها از دامنه اش روان باشد . . . - و از اين گفت و گو به خوبى بر مىآيد كه مقصود باغهايى دنيايى است ، و گرنه اين پاسخ قانع كننده نمىبود ، و مخاصمه پايان نمىپذيرفت .
--> ( 1 ) اگر رسول را فرشته اى قرار مىداديم ، باز آن فرشته را به صورت مردى در مىآورديم در نتيجه همان امرى كه برايشان مشتبه بود باز مشتبه مىكرديم . سوره انعام ، آيه 8 . ( 2 ) بگو اگر در زمين ( به جاى بشر ) ملائكه زندگى مىكردند ، و آرام و مطمئن راه مىرفتند ، هر آينه براى رسالت خود از آسمان فرشته اى مىفرستاديم . سوره اسرى ، آيه 95 . ( 3 ) و ما ملائكه را جز به حق نازل نمىكنيم ، وقتى هم نازل كنيم ديگر مهلت نمىدهيم . سوره حجر ، آيه 8 .