* ( « لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَأْكُلُوا جَمِيعاً أَوْ أَشْتاتاً » ) * كلمه « اشتات » جمع « شت » است ، و شت مصدر است كه به معناى تفرق است ، و اگر در معناى متفرق استعمال شده به منظور مبالغه بوده ، و باز به همين منظور به صيغه جمع آمده ، ممكن هم هست مصدر نباشد ، بلكه صفت باشد ، به معناى متفرق ، هم چنان كه كلمه حق ، وصفى است به معناى حقدار . و معناى آيه اين است كه گناهى بر شما نيست كه همگى دست جمعى و با يكديگر بخوريد ، و يا جدا جدا . و اين آيه هر چند كه به حكم روايات درباره موردى خاص نازل شده ، ولى مفادش عام است . مفسرين در اين فصل از آيه و در فصل قبلى آن اختلاف شديدى دارند ، كه ما صلاح در آن ديديم كه از ايراد آن و غور و بحث از آن صرف نظر كنيم ، چون معنايى كه ما براى اين دو فصل آورديم معنايى است كه از سياق استفاده مىشود . * ( « فَإِذا دَخَلْتُمْ بُيُوتاً فَسَلِّمُوا عَلى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّه مُبارَكَةً طَيِّبَةً . . . » ) * بعد از آنكه گفتگو از خانه ها را به ميان آورد ، ادب دخول در آن را متفرع بر آن نموده ، فرمود : « و چون داخل خانه ها شويد بر خود سلام كنيد » . و مقصود از « سلام كردن بر خود » ، سلام كردن بر هر كسى است كه در خانه باشد ، در اينجا نيز اگر نفرمود : « بر اهل آن سلام كنيد » ، خواست يگانگى مسلمانان با يكديگر را برساند ، چون همه انسانند ، و خدا همه را از يك مرد و زن خلق كرده ، علاوه بر اين همه مؤمنند ، و ايمان ايشان را جمع كرده ، چون ايمان قوىتر از رحم ، و هر عامل ديگرى براى يگانگى است . و بعيد هم نيست كه مراد از جمله * ( « فَسَلِّمُوا عَلى أَنْفُسِكُمْ » ) * اين باشد كه وقتى كسى داخل بر اهل خانه اى شد ، بر آنان سلام كند ، و ايشان جواب سلامش را بدهند . جمله * ( « تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّه مُبارَكَةً طَيِّبَةً » ) * حال است ، يعنى در حالى كه سلام تحيتى است از ناحيه خدا ، چون او تشريعش كرده و حكمش را نازل ساخته تا مسلمانان با آن يكديگر را تحيت گويند ، و آن تحيتى است مبارك و داراى خير بسيار ، و باقى و طيب ، چون ملايم با نفس است . آرى ، حقيقت اين تحيت گسترش امنيت و سلامتى بر كسى است كه بر او سلام مىكنند ، و امنيت و سلامتى پاكيزه ترين چيزى است كه در ميان دو نفر كه به هم برمىخورند برقرار باشد . خداى سبحان سپس آيه را با جمله * ( « كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّه لَكُمُ الآياتِ » ) * ختم كرد ، كه تفسيرش گذشت . * ( « لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ » ) * - يعنى تا شايد شما به معالم دين خود آگهى يابيد و به آن عمل كنيد ، - برخى اين طور معنا كرده‌اند .