اين آيه در معناى استثنايى است از عموم حكم حجاب ، و معنايش اين است كه بر هر زنى حجاب واجب است الا زنان مسن ، كه مىتوانند بى حجاب باشند ، البته در صورتى كه كرشمه و تبرج نداشته باشند . و جمله * ( « وَأَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ » ) * كنايه است از خودپوشى ، يعنى همين زنان سالخورده نيز اگر خود را بپوشانند بهتر از برهنه بودن است ، و جمله * ( « وَاللَّه سَمِيعٌ عَلِيمٌ » ) * تعليل حكمى است كه تشريع كرده ، و معنايش اين است كه خدا شنوا است آنچه را كه زنان به فطرت خود در خواستش را دارند ، و دانا است به احكامى كه به آن محتاجند . * ( « لَيْسَ عَلَى الأَعْمى حَرَجٌ وَلا عَلَى الأَعْرَجِ حَرَجٌ وَلا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ وَلا عَلى أَنْفُسِكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا مِنْ بُيُوتِكُمْ ) * . . . * ( أَوْ صَدِيقِكُمْ » ) * ظاهر آيه اين است كه در آن براى مؤمنين حقى قائل شده ، و آن اين است كه مىتوانند در خانه خويشاوندان ، و يا كسانى كه ايشان را امين مىدانند ، و يا خانه دوستان خود چيزى بخورند ، البته به مقدارى كه بدان احتياج دارند ، نه به حد اسراف و افساد . * ( « لَيْسَ عَلَى الأَعْمى حَرَجٌ ) * . . . * ( وَلا عَلى أَنْفُسِكُمْ » ) * - در عطف * ( « عَلى أَنْفُسِكُمْ » ) * كه عطف به ما قبل خود شده ، دلالت است بر اينكه شمردن نامبردگان از اين باب نبوده كه خصوصيتى داشته باشند ، بلكه از باب اين بوده كه به خاطر عيب و نقصى كه در اعضاء دارند احيانا نمىتوانند رزق خود را كسب كنند ، لذا جايز است كه از خانه هاى نامبردگان رفع حاجت كنند ، و الا فرقى ميان كور و چلاق و مريض و غير ايشان نيست . * ( « مِنْ بُيُوتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ آبائِكُمْ . . . » ) * - در اينكه خانه هايتان را با خانه هاى خويشاوندانتان و بقيه نامبردگان آورده ، اشاره است به اينكه در دين اسلام خانه هاى نامبردگان با خانه خود شما فرقى ندارد ، چون در اين دين مؤمنين ، اولياى يكديگرند ، و در حفظ خانه و زندگى يكديگر فرقى با خانه و زندگى خودشان نمىگذارند ، آن طور كه صاحب اختيار و سرپرست خانه خويشند ، خانه هاى اقرباء و كسانى كه شما قيم و سرپرستى آنان را داريد و دوستان خويش را نيز سرپرستى مىكنيد . علاوه بر اين كلمه « بيوتكم » شامل خانه فرزند و همسر انسان نيز مىشود هم چنان كه روايت هم به اين معنا دلالت دارد . * ( « أَوْ ما مَلَكْتُمْ مَفاتِحَه » ) * - كلمه « مفاتح » جمع مفتح و به معناى مخزن است ، و معناى جمله اين است كه حرجى بر شما نيست از اينكه بخوريد از خانه هاى خودتان ، ( كه گفتيم منظور خانه فرزندان و همسران است ) ، و هر جا كه كليدش به شما سپرده شده ، مانند خانه هايى كه انسان قيم و يا وكيل در آن شده باشد ، و يا كليدش را به آدمى سپرده باشند . * ( « أَوْ صَدِيقِكُمْ » ) * - اين جمله عطف است بر ما قبل ، به تقدير كلمه « بيت » چون سياق آن را مىرساند ، و تقدير « و يا خانه صديقتان » بوده است .