السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
108
تفسير الميزان ( فارسي )
زياد و به حد تواتر است كه ما قسمتى از آنها را در ابحاث متفرقه گذشته ايراد نموديم . در مجمع البيان مىگويد : رسول خدا ( ص ) فرمود : تمامى حسب و نسبها در روز قيامت منقطع مىشود مگر حسب و نسبت من « 1 » . مؤلف : به نظر مىرسد اين روايت را از طرق عامه نقل كرده باشد ، چون در كتب عامه آمده از آن جمله الدر المنثور آن را از عده اى از صاحبان جوامع حديث ، از مسور بن مخرمه از رسول خدا ( ص ) روايت كرده و عبارتش چنين است : همه انساب در روز قيامت منقطع است مگر نسب من ، و سبب من و دامادى من . « 2 » و از عده اى از اصحاب جوامع از عمر بن خطاب از رسول خدا ( ص ) روايتى نقل كرده كه عبارتش چنين است : هر سببى و نسبى در روز قيامت منقطع است مگر سبب و نسب من « 3 » و از ابن عساكر از ابن عمر از آن جناب به اين عبارت نقل كرده : هر نسبى و هر دامادى در روز قيامت منقطع است مگر نسب من و دامادى من « 4 » . و در مناقب در حديث طاووس از امام زين العابدين ( ع ) روايت كرده كه فرمود : خداوند بهشت را خلق كرده براى هر كسى كه اطاعتش كند و احسان نمايد ، هر چند عبد حبشى باشد ، و آتش را خلق كرده براى هر كس كه نافرمانيش كند ، هر چند قرشى زاده باشد ، مگر نشنيدى كلام خداى را كه مىفرمايد * ( « فَإِذا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَلا يَتَساءَلُونَ » ) * به خدا سوگند فرداى قيامت هيچ چيز به دردت نمىخورد مگر عمل صالحى كه خودت از پيش فرستاده باشى « 5 » . مؤلف : سياق آيه شريفه هم سياقى است كه تخصيص نمىپذيرد و بعيد نيست مقصود از روايات بالا اين باشد كه منسوب بودن به رسول خدا ( ص ) اين اثر را دارد كه در دنيا آدمى را موفق به عمل صالح مىكند ، عملى كه در روز قيامت به درد آدمى بخورد . و در تفسير قمى در ذيل جمله * ( « تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ النَّارُ » ) * فرمودهاند : يعنى آتش لهيب مىزند بر ايشان و آنان را مىسوزاند * ( « وَهُمْ فِيها كالِحُونَ » ) * در حالى كه رويها متغير و دهنهايشان باز باشد « 6 » .
--> ( 1 ) در روايات شيعه تنها نسب آمده هم چنان كه قرآن نيز تنها نسب را نفى كرد ، مترجم . مجمع البيان ، ج 7 ، ص 119 . ( 2 و 3 و 4 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 15 . ( 5 ) مناقب ، ج 4 ، ص 151 . ( 6 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 94 .