و در توحيد به سند خود از بى بصير از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در ذيل آيه * ( « رَبَّنا غَلَبَتْ عَلَيْنا شِقْوَتُنا » ) * فرمود : اين شقاوت هم اثر اعمال خود آنان است « 1 » . و در علل به سند خود از مسعدة بن زياد روايت كرده كه گفت : مردى به جعفر بن محمد ( ع ) گفت : يا ابا عبد اللَّه آيا ما براى امرى عجيب خلق شديم ؟ پرسيد خدا خيرت دهد چطور ؟ گفت : آخر ما براى فنا خلق شده‌ايم . فرمود : ساكت باش ، اى برادر زاده ، ما براى بقاء خلق شده‌ايم ، چگونه فانى مىشويم با اينكه بهشت و جهنم فنا ندارند ، نه بهشت از بين مىرود ، و نه آتش دوزخ فرو مىنشيند ؟ نه ، و ليكن ما در مردن از خانه اى به خانه اى ديگر منتقل مىشويم « 2 » . و در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « قالَ كَمْ لَبِثْتُمْ ) * . . . * ( فَسْئَلِ الْعادِّينَ » ) * روايت آمده كه فرمودند : يعنى از ملائكه اى كه ايام را عليه ما مىشمارند و ساعتهاى ما را مىنويسند و اعمال ما را از نيك و بد ضبط مىكنند ، بپرس « 3 » . و در الدر المنثور است كه ابن ابى حاتم از ايفع بن عبد الكلاعى ، روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : خداوند وقتى اهل بهشت را وارد بهشت ، و اهل جهنم را داخل جهنم كرد . به اهل بهشت مىفرمايد : چقدر در زمين زندگى كرديد ؟ مىگويند : روزى يا بعضى از يك روز مىفرمايد : در اين مدت كوتاه چه خوب تجارتى كرديد ، كه رحمت و رضوان و بهشت مرا كسب نموديد ، پس در آن جاودانه بمانيد . آن گاه به اهل دوزخ خطاب مىفرمايد كه : چقدر در دنيا زندگى كرديد ؟ مىگويند : روزى يا پاره اى از يك روز . مىفرمايد : چه بد تجارتى كرديد در يك روز يا كمتر از آن كه در اين مدت كوتاه آتش و غضب مرا كسب نموديد پس در آن جاودانه بمانيد « 4 » . مؤلف : انطباق مضمون اين حديث با آيه شريفه با آن سياقى كه دارد ، و نيز با آن آيات ديگرى كه نظير اين آيه است ، روشن نيست ، و ما با استمداد از شواهدى پيرامون مدلول آيه بحث كرديم .

--> ( 1 ) توحيد ، ص 356 ، ح 2 . ( 2 ) علل الشرائع ، ص 11 . ( 3 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 95 . ( 4 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 17 .